Yangın Tesisatı Periyodik Kontrol
Yangın tesisatı periyodik kontrolü; bir yapıda bulunan tüm aktif yangın koruma sistemlerinin belirlenmiş standartlar ve yasal periyotlar çerçevesinde test edilmesi, ölçülmesi ve belgelenmesi sürecidir.
Kapsam yalnızca yangın söndürücülerle sınırlı değildir. Algılama sistemlerinden sprinklerlere, pompa merkezinden gazlı söndürme ünitelerine kadar tüm bileşenler sistematik biçimde muayene edilir.
Kontrol edilmesi gereken başlıca sistemler şunlardır: yangın algılama ve ihbar sistemleri, yangın dolapları ve hortum reelleri, otomatik yağmurlama (sprinkler) sistemleri, yangın pompa merkezi, hidrantlar, taşınabilir yangın söndürücüler, gazlı söndürme sistemleri, su depoları ve rezerv kapasitesi ile yangın boyutundaki havalandırma tesisatları.
Yasal Dayanak: Hangi Yönetmelik Zorunlu Kılıyor?
Yangın tesisatı periyodik kontrolü birden fazla yasal ve normatif kaynakla güvence altına alınmıştır. Aşağıdaki tablo temel mevzuatı ve kapsamı özetlemektedir.
| Yasal / Normatif Kaynak | Kapsam |
|---|---|
| Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYK Yönetmeliği) | Yangın güvenlik ekipmanlarının periyodik kontrol zorunluluğunu düzenleyen temel mevzuat |
| İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği | Yangın söndürücüler dahil iş ekipmanlarının periyodik muayenesini zorunlu kılar |
| TS EN 12845+A2 | Otomatik sprinkler sistemleri: tasarım, kurulum ve bakım standardı |
| TS EN 671-3 | Sabit yangın söndürme tesisatları: yangın dolabı ve hortum reeli bakım standardı |
| TS EN 54 serisi / TSE CEN/TS 54-14 | Yangın algılama ve ihbar sistemleri: tasarım, kurulum, devreye alma ve bakım |
| TS EN 15004 serisi / ISO 14520 | Gazlı söndürme sistemleri: tasarım ve bakım |
| TS EN 12101 serisi | Duman ve ısı kontrol sistemleri: havalandırma tesisatlarının yangın boyutu |
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYK Yönetmeliği), yangın güvenlik ekipmanlarının yılda en az bir kez yetkili kişi veya kuruluşlarca kontrol ettirilmesini zorunlu kılmaktadır. Kontrol sonucunda düzenlenen Yangın Tesisatı Periyodik Kontrol Raporu, işletmenin yasal uygunluk belgesidir.
Yangın koruma sistemleri ile birlikte tesisin bütünsel iş sağlığı ve güvenliği yönetiminin sistematik olarak yürütülmesi için ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi belgelendirmesi, periyodik kontrolleri tamamlayan bir kurumsal çerçeve sunar.
Yangın Koruma Sistemleri, Standartlar ve Kontrol Periyotları
Farklı yangın koruma sistemleri farklı standartlara ve kontrol sıklıklarına tabidir. Aşağıdaki tablo sistem bazında standartları ve azami kontrol periyotlarını göstermektedir.
| Yangın Koruma Sistemi | Uygulanan Standart(lar) | Kontrol Sıklığı |
|---|---|---|
| Yangın Algılama ve İhbar Sistemleri | TS EN 54 serisi, TSE CEN/TS 54-14 | Yılda 1 kez (kapsamlı); aylık/3 ayda 1 fonksiyon testi |
| Yangın Dolapları ve Hortum Reelleri | TS EN 671-3 | Yılda 1 kez |
| Otomatik Yağmurlama Sistemleri (Sprinkler) | TS EN 12845 | Yılda 1 kez (kapsamlı); 3 ve 6 ayda 1 ara kontrol |
| Yangın Pompa Merkezi | TS EN 12845, NFPA 20 | Yılda 1 kez (kapsamlı); haftalık/aylık çalışma testi |
| Hidrantlar | TS EN 14384, TS EN 14339 | Yılda 1 kez |
| Taşınabilir Yangın Söndürücüler (Tüpler) | TS 862-7 EN 3-7+A1, TSE standartları | Yılda 1 kez görsel; 5 yılda 1 kapsamlı servis; 10 yılda 1 hidrostatik test |
| Gazlı Söndürme Sistemleri | TS EN 15004 serisi, ISO 14520 | Yılda 1 kez |
| Su Depoları ve Rezerv Kapasitesi | TS EN 12845+A2 | Yılda 1 kez |
| Havalandırma Tesisatları (Yangın boyutu) | TS EN 12101 serisi | Yılda 1 kez (proje uygunluk esaslarına göre) |
Dikkat: Bazı sistemler (sprinkler, algılama, pompa) yıllık kapsamlı kontrolün yanı sıra aylık veya üç aylık fonksiyon testleri de gerektirmektedir. Bu ara testlerin kayıt altına alınması ve yetkili kişilerce onaylanması yasal açıdan zorunludur.
TS EN 671-3: Yangın Dolabı ve Hortum Makarası Periyodik Kontrol
TS EN 671-3 standardı; sabit yangın söndürme tesisatları kapsamında yangın dolapları ve hortum reellerinin bakım ve servis gerekliliklerini tanımlamaktadır. Türkiye’de bu standart, BYK Yönetmeliği ile birlikte uygulanmaktadır.
Kontrol kapsamı: Hortumun fiziksel durumu ve uzunluğu, bağlantı elemanlarının sızdırmazlığı, vana açılış torku, çalışma basıncı, dolap yapısı ve erişilebilirlik, etiketleme ve işaretleme.
Kontrol sıklığı: Yılda en az bir kez yetkili kişi veya kuruluş tarafından. Aralarında herhangi bir sorun tespit edilirse ara kontrol zorunlu hale gelir.
Kimler yapabilir: TS EN 671-3 kapsamındaki kontroller, ilgili teknik eğitim almış ve yetkilendirilmiş personel tarafından gerçekleştirilmelidir. SZUTEST bu kapsamda akredite hizmet sunmaktadır.
TS EN 12845+A2: Otomatik Yağmurlama (Sprinkler) Sistemi Periyodik Kontrol
TS EN 12845, otomatik sprinkler sistemlerinin tasarımı, kurulumu ve bakımına ilişkin kapsamlı gereklilikleri belirleyen Avrupa standardıdır. Türkiye’de bu standart referans alınmakta; BYK Yönetmeliği ve NFPA standartları ile birlikte uygulanmaktadır.
Haftalık kontrol: Kontrol vanalarının açık olduğunun doğrulanması, alarm kontrol vanası ve ana hat vanalarının kontrolü.
Aylık kontrol: Su akış alarmı testi, basınç manometresi okuması, pompa otomatik başlatma testi.
3 ayda bir kontrol: Sprinkler başlıklarının görsel incelemesi, ısı detektörlerinin testi, havalı sistemlerde hava basıncı kontrolü.
6 ayda bir kontrol: Yağmurlama sisteminin tüm bileşenlerinin kapsamlı görsel incelemesi, drenaj testi.
Yıllık kapsamlı kontrol: Tüm bileşenlerin eksiksiz muayenesi, sistem performans testi, dokümantasyon ve raporlama. Bu kontrol yetkili kuruluş tarafından yapılmalıdır.
Yangın Tüpleri Periyodik Kontrol Süreleri
Taşınabilir yangın söndürücüler (yangın tüpleri) hem görsel hem işlevsel hem de yapısal açıdan düzenli kontrol gerektiren ekipmanlardır. Kontrol türüne göre periyotlar aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
| Kontrol Türü | Periyot | Kapsam |
|---|---|---|
| Görsel Kontrol | Yılda 1 kez (minimum) | Hasar, korozyon, etiket, mühür, basınç göstergesi kontrolü |
| Kapsamlı Kontrol ve Servis | 5 yılda 1 kez | İç muayene, conta ve disk değişimi, şarj kontrolü, tozlu tüplerde yeniden şarj |
| Hidrostatik Basınç Testi | 10 yılda 1 kez | Tüp gövdesinin basınç dayanımı testi; test tarihi tüpe damgalanır |
| Ömür Sonu Değerlendirmesi | İmalat tarihinden 20 yıl sonra | Kullanım ömrü dolmuş tüpler hizmet dışı bırakılır |
Önemli: Tüp üzerindeki imalat tarihi damgası ve son servis etiketi kontrol edilmelidir. Süresi dolmuş veya hidrostatik testi yapılmamış yangın tüpleri kullanımdan kaldırılmalı ve yetkili servise gönderilmelidir.
Yangın Tesisatı Periyodik Kontrolünde Yapılan Testler
SZUTEST uzmanları, yangın tesisatı periyodik kontrolünü aşağıdaki adımları kapsayan sistematik bir süreçle yürütmektedir:
- Tesisat basınç testi: boru hatlarının ve bağlantı noktalarının sızıntıya karşı kontrolü
- Yangın pompa merkezi performans testi: debisi, basıncı ve otomatik devreye girme testi
- Algılama sistemleri ve dedektör işlev testleri: duman, ısı ve alev dedektörlerinin uyarı hassasiyeti
- Sinyal ve alarm sistemleri denetimi: sesli ve görsel uyarı cihazlarının çalışır durumda olduğunun doğrulanması
- Yangın dolapları ve hortum reeli kontrolü: TS EN 671-3 kapsamında
- Sprinkler sistemi kapsamlı kontrolü: TS EN 12845+A2 kapsamında
- Gazlı söndürme sistemi kontrolü: ajan miktarı, basınç ve boru hattı bütünlüğü
- Su deposu ve rezerv kapasitesi doğrulaması
- Havalandırma tesisatı yangın boyutu kontrolü: yangın damperleri ve duman tahliye sistemleri
- Tesisat projeleri uygunluk incelemesi ve dokümantasyon
Yangın koruma sistemlerinin doğru kullanılabilmesi ve acil durumda etkili müdahalenin sağlanabilmesi için tesis çalışanlarına yönelik yangın eğitimi SZUTEST Akademi çatısı altında düzenlenmektedir.
Yangın Tesisatı Periyodik Kontrolü İçin Başvurun!
Tesisinizin yangın koruma sistemlerinin periyodik kontrollerini SZUTEST TÜRKAK akredite güvencesiyle yaptırmak için iletişim sayfamızdan uzmanlarımıza ulaşabilir ya da online başvuru formunu doldurabilirsiniz.
Akreditasyon: SZUTEST, TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17020:2012 standardına göre akredite edilmiş A Tipi Muayene Kuruluşudur. Akreditasyon No: AB-0080-M. TÜRKAK akreditasyon kaydını görüntüleyin
Sıkça Sorulan Sorular
Evet. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında yangın koruma sistemlerinin düzenli aralıklarla yetkili kişi veya kuruluşlarca kontrol ettirilmesi yasal zorunluluktur. Kontrol yaptırmayan işletmeler denetimde yaptırımla karşılaşır; yangın hasarında sigorta tazminatı talepleri reddedilebilir.
Yangın tüpleri yılda en az bir kez görsel kontrole tabi tutulmalıdır. Kapsamlı servis ve iç muayene 5 yılda bir, hidrostatik basınç testi ise 10 yılda bir yapılmalıdır. İmalat tarihinden itibaren 20 yıl dolduğunda tüp hizmet dışı bırakılmalıdır.
TS EN 671-3, sabit yangın söndürme tesisatları kapsamında yangın dolapları ve hortum reellerinin bakım standartlarını belirleyen Avrupa standardıdır. Bu standart; kontrol sıklığını, muayene kapsamını ve belgeleme gerekliliklerini tanımlar. Türkiye’de BYK Yönetmeliği ile birlikte uygulanır.
TS EN 12845+A2 kapsamında sprinkler sistemleri çok katmanlı bir kontrol takvimi gerektirir: haftalık vana ve alarm kontrolleri, aylık pompa testleri, 3 aylık başlık ve dedektör kontrolleri, 6 aylık kapsamlı görsel muayene ve yıllık tam sistem kontrolü. Yıllık kapsamlı kontrol yetkili muayene kuruluşu tarafından yapılmalıdır.
Gazlı söndürme sistemleri TS EN 15004 serisi ve ISO 14520-11 standardına göre kontrol edilir. Kontrol kapsamında; söndürücü ajan miktarı ve basıncı, boru hattı bütünlüğü, nozul ve başlıkların durumu, tetikleme mekanizması ve tahliye güvenliği değerlendirilir.
Evet. Yangın damperleri, duman tahliye kanalları ve basınçlandırma sistemleri gibi havalandırma bileşenleri TS EN 12101 serisi kapsamında yangın güvenliğiyle doğrudan ilişkilidir. Bu sistemler yangın boyutunda proje uygunluk esaslarına göre yılda bir kez muayene edilmelidir.