Basınçlı Ekipmanlarda CE Belgesi (2014/68/EU PED)

Basınçlı Ekipmanlarda CE Belgesi ve PED Sertifikası

Basınçlı ekipmanların güvenli şekilde tasarlanması, üretilmesi ve piyasaya arz edilmesi; insan sağlığı, işletme güvenliği ve çevresel risklerin kontrol altında tutulması açısından kritik öneme sahiptir. Basınç altında çalışan bir ekipmanda meydana gelebilecek tasarım, malzeme, kaynak veya imalat hatası; ekipmanın bütünlüğünün bozulmasına, basınçlı akışkanın kontrolsüz şekilde açığa çıkmasına ve ciddi güvenlik risklerine neden olabilir.

Avrupa Birliği'nde basınçlı ekipmanların piyasaya arzına ilişkin temel mevzuatlardan biri 2014/68/EU Basınçlı Ekipmanlar Direktifi – Pressure Equipment Directive (PED)'dir.

PED, belirli şartları sağlayan basınçlı kapların, borulama sistemlerinin, emniyet aksesuarlarının, basınç aksesuarlarının ve basınçlı ekipman topluluklarının tasarım, imalat ve uygunluk değerlendirme süreçlerini düzenler.

Üreticinin yalnızca ekipmanın basınca dayanıklı olduğunu göstermesi yeterli değildir. Tasarım hesaplarından kullanılan malzemelere, kalıcı birleştirme işlemlerinden tahribatsız muayenelere, son değerlendirmeden teknik dosyaya kadar ürünün güvenliğini etkileyen birçok unsur birlikte değerlendirilmelidir.

2014/68/EU PED Nedir?

2014/68/EU, Avrupa Birliği'nin Basınçlı Ekipmanlar Direktifidir ve İngilizce Pressure Equipment Directive (PED) olarak adlandırılır. Direktif genel olarak maksimum izin verilen basıncı PS 0,5 bar'ın üzerinde olan sabit basınçlı ekipmanların tasarımı, üretimi ve uygunluk değerlendirmesine ilişkin kuralları belirler.

PED'in temel amacı, kapsam dahilindeki basınçlı ekipmanların piyasaya arz edilmeden önce ilgili temel güvenlik gereklerini karşılamasını sağlamaktır. Bu nedenle uygunluk değerlendirmesi yalnızca ekipmanın basınç dayanımının kontrol edilmesinden ibaret değildir. Ürünün özelliklerine ve uygulanacak uygunluk değerlendirme prosedürüne bağlı olarak aşağıdaki teknik konular sürecin bir parçası olarak değerlendirilir:

• Tasarım ve mühendislik hesaplamaları
• Kullanılan malzemelerin uygunluğu ve izlenebilirliği
• Üretim ve imalat yöntemleri
• Kalıcı birleştirme işlemleri
• Kaynak prosedürleri ve ilgili personel yeterlilikleri
• Tahribatsız muayene (NDT) faaliyetleri
• Son değerlendirme ve gerekli kontroller
• Basınç dayanım testleri
• Emniyet ve basınç aksesuarlarının uygunluğu
• Ürün işaretlemeleri ve etiket bilgileri
• Teknik dosya ve ilgili uygunluk dokümantasyonu

Bu değerlendirmelerin kapsamı, basınçlı ekipmanın türü, PED kategorisi ve seçilen uygunluk değerlendirme modülüne göre değişir. İlgili gerekliliklerin karşılanması ve uygulanabilir uygunluk değerlendirme sürecinin tamamlanmasının ardından üretici AB Uygunluk Beyanını düzenler ve gerekli koşullar altında ürüne CE işaretini iliştirir.

2014/68/EU ile Gelen Başlıca Değişiklikler

2014/68/EU, önceki 97/23/EC Pressure Equipment Directive'in yerini alan düzenlemedir. Yeni direktif ile Avrupa Birliği'nin ürün mevzuatı çerçevesine uyum güçlendirilmiş; üretici, ithalatçı ve dağıtıcı gibi ekonomik operatörlerin yükümlülükleri daha açık hale getirilmiştir.

Önemli konulardan biri de akışkanların sınıflandırılmasıdır. PED kapsamında akışkanlar Grup 1 ve Grup 2 olarak değerlendirilir ve bu ayrım ekipmanın risk kategorisinin belirlenmesinde önemli rol oynar.

Üreticilerin eski 97/23/EC referansları yerine güncel teknik doküman ve uygunluk süreçlerini 2014/68/EU'ya göre yönetmesi gerekir.

Basınçlı Ekipmanlarda CE Belgesi Neden Önemlidir?

Basınçlı ekipmanlar, çalışma prensipleri gereği basınç altında önemli miktarda enerji barındırabilir. Tasarım, malzeme, imalat veya kullanım koşullarından kaynaklanan bir hata; basıncın kontrolsüz şekilde açığa çıkmasına, ekipmanın yapısal bütünlüğünün bozulmasına ve ciddi güvenlik risklerinin ortaya çıkmasına neden olabilir.

Bu nedenle 2014/68/EU PED kapsamında yürütülen uygunluk değerlendirmesi, yalnızca ürünün Avrupa pazarına sunulabilmesi için yerine getirilen bir mevzuat gerekliliği olarak değerlendirilmemelidir. Süreç, basınçlı ekipmanın tasarımından imalatına ve son değerlendirmesine kadar güvenliği etkileyen kritik unsurların sistematik biçimde ele alınmasını amaçlar. Farklı ürün grupları için Avrupa pazarına arz gereklilikleri hakkında genel bilgi için CE Belgesi ana sayfamızı inceleyebilirsiniz.

PED uygunluk sürecinde, ekipmanın özelliklerine ve belirlenen uygunluk değerlendirme prosedürüne bağlı olarak başlıca şu konular ele alınır:

• Ürünün ilgili temel güvenlik gereklerine uygunluğu değerlendirilir.
• Tasarım ve imalat süreçleri kontrol edilir.
• Gerekli test ve muayeneler gerçekleştirilir.
• Teknik dosya ve ilgili uygunluk dokümantasyonu incelenir.
• Ekipmanın PED kategorisi ve uygulanabilir uygunluk değerlendirme modülü belirlenir.
• Gerekli olduğu durumlarda Onaylanmış Kuruluş uygunluk değerlendirme sürecine dahil olur.
• Uygulanabilir gerekliliklerin karşılanmasının ardından AB Uygunluk Beyanı ve CE işaretleme süreci tamamlanır.

Böylece PED süreci, üretici açısından yalnızca bir “CE belgesi alma” işlemi olmaktan çıkar; ürün güvenliğinin tasarım, üretim, kontrol ve dokümantasyon aşamalarında yönetildiği bütüncül bir uygunluk değerlendirme sürecine dönüşür.

2014/68/EU Hangi Ekipmanları Kapsar?

PED'in kapsamı yalnızca klasik anlamdaki “basınçlı kaplardan” ibaret değildir. Direktif; kapsam koşullarının sağlanması halinde farklı basınçlı ekipman ve sistemleri kapsayabilir.

Bir ürünün “basınç altında çalışıyor” olması tek başına hangi PED kategorisine girdiğini göstermez. Teknik sınıflandırma yapılması gerekir.

PED Kapsamı Nasıl Belirlenir?

PED kapsam analizi, belgelendirme sürecinin en kritik aşamalarından biridir. Ürünün yanlış sınıflandırılması, yanlış uygunluk değerlendirme modülünün seçilmesine ve sürecin baştan yürütülmesine neden olabilir.

Maksimum İzin Verilen Basınç – PS: Ekipmanın tasarımında belirlenen maksimum izin verilen basınç değeridir.

Maksimum/Minimum İzin Verilen Sıcaklık – TS: Ekipmanın tasarlandığı sıcaklık sınırları malzeme seçimi ve tasarım açısından önemlidir.

Hacim – V: Özellikle basınçlı kapların sınıflandırılmasında kullanılan önemli parametrelerden biridir.

Nominal Çap – DN: Borulama sistemlerinin sınıflandırılmasında önemli parametreler arasında yer alır.

Akışkanın Durumu: Gaz, sıvı, buhar veya ilgili işletme koşullarındaki akışkan davranışı sınıflandırmayı etkileyebilir.

Akışkan Grubu: PED kapsamında akışkanlar Grup 1 ve Grup 2 olarak ayrılır.

Bu parametreler ilgili PED sınıflandırma tablolarıyla birlikte değerlendirilerek ürünün SEP, Kategori I, II, III veya IV kapsamında olup olmadığı belirlenir.

PED'de Akışkan Grup 1 ve Grup 2 Nedir?

Akışkan sınıflandırması, PED kategorisinin belirlenmesinde temel parametrelerden biridir.

Grup 1, direktifte tanımlanan belirli tehlikeli maddeleri ve karışımları kapsar. Grup 2 ise Grup 1 kapsamında yer almayan diğer maddeleri ve karışımları kapsar.

Bu ayrım önemlidir. Çünkü aynı basınç ve hacim değerlerine sahip iki ekipman, kullanılan akışkanların farklı olması nedeniyle farklı PED kategorilerine girebilir. Bu nedenle PED kategori analizi yalnızca ekipmanın geometrik veya mekanik özellikleri üzerinden yapılmamalıdır.

PED Kategorileri Nasıl Belirlenir?

2014/68/EU kapsamında basınçlı ekipmanlar artan risk seviyesine göre sınıflandırılır. Genel yapı SEP → Kategori I → Kategori II → Kategori III → Kategori IV şeklindedir. Kategori IV en yüksek risk kategorisini temsil eder.

Kategori belirlenirken ekipmanın türüne bağlı olarak PS, V, DN, akışkan grubu ve akışkan durumu gibi parametreler PED Ek II'deki uygun sınıflandırma tabloları üzerinden değerlendirilir.

Not: Kategori tablosu genel bilgi amaçlıdır. Nihai sınıflandırma, ürünün teknik özellikleri ve 2014/68/EU Ek II tablolarına göre yapılmalıdır.

SEP Nedir?

SEP, Sound Engineering Practice ifadesinin kısaltmasıdır. PED'de belirli eşiklerin altında kalan ekipmanlar, Kategori I-IV uygunluk değerlendirme sistemine girmeden iyi mühendislik uygulamalarına uygun olarak tasarlanıp üretilebilir.

SEP kapsamındaki ekipmanların PED kapsamında CE işaretlenmesi ile Kategori I-IV ekipmanların CE süreci aynı değildir. Bu ayrım üreticiler açısından son derece önemlidir.

PED Uygunluk Değerlendirme Modülleri

PED kapsamında uygulanacak uygunluk değerlendirme yöntemi ürünün kategorisine göre belirlenir. Üretici, ürünün kategorisi için izin verilen prosedürlerden uygun olanı seçebilir.

Modül seçimi yalnızca belgelendirme maliyetine göre yapılmamalıdır. Üretim modeli, seri üretim veya tek ürün üretimi, üreticinin kalite sistemi, ürün ailesi, tasarım sorumluluğu ve uzun vadeli üretim planı birlikte değerlendirilmelidir.

PED Modülleri Ne Anlama Gelir?

Module A: İç üretim kontrolü yaklaşımına dayanır ve Kategori I için uygulanır.

Module A2: İç üretim kontrolüne ek olarak gözetimli basınçlı ekipman kontrollerini içerir.

Module B: Tasarım veya üretim tipinin AB tip incelemesine yönelik değerlendirmesidir ve ilgili üretim modülleriyle birlikte uygulanır.

Module D / D1: Üretim sürecinin kalite güvencesi yaklaşımını içerir.

Module E / E1: Ürünün kalite güvencesine yönelik prosedürleri kapsar.

Module F: Ürün doğrulaması yaklaşımını içerir.

Module G: Birim doğrulama yaklaşımıdır ve özellikle tekil üretim projelerinde önemli bir seçenek olabilir.

Module H: Tam kalite güvencesi yaklaşımını içerir.

Module H1: Tam kalite güvencesine ek tasarım incelemesi ve özel gözetim hükümleri içeren daha kapsamlı bir prosedürdür.

D, E, H ve H1 gibi kalite güvencesi tabanlı modüllerin uygulanmasında üreticinin kurulu ve işleyen bir kalite yönetim sistemine sahip olması avantaj sağlar; ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi belgelendirmesi bu kalite altyapısının belgelendirilmiş biçimde yürütülmesini destekler.

PED'de Onaylanmış Kuruluş Ne Zaman Gerekir?

Onaylanmış Kuruluşun sürece katılımı, ürünün PED kategorisi ve seçilen uygunluk değerlendirme prosedürüne göre değişir. Kategori I ürünlerde Module A uygulanır ve bu prosedür üreticinin iç üretim kontrolüne dayanır.

Kategori II, III ve IV seviyelerinde ise uygulanabilir modüllere bağlı olarak Onaylanmış Kuruluşun uygunluk değerlendirme sürecinde rolü bulunur.

Bu nedenle üretici açısından ilk soru “Hangi sertifikaya ihtiyacım var?” değil; “Ürünüm hangi PED kategorisinde ve bu kategori için hangi uygunluk değerlendirme modülünü seçmeliyim?” olmalıdır.

Basınçlı Ekipmanlarda CE Belgesi Nasıl Alınır?

Sürecin doğru yürütülmesi için kategori ve modül seçiminin üretimin erken aşamalarında yapılması önemlidir.

PED Teknik Dosyasında Hangi Belgeler Bulunmalıdır?

Teknik dosya, üreticinin basınçlı ekipmanın 2014/68/EU PED gerekliliklerine uygunluğunu göstermek amacıyla hazırladığı teknik dokümantasyon bütünüdür. Dosyanın kapsamı; ekipmanın türüne, tasarımına, üretim yöntemine, PED kategorisine ve uygulanan uygunluk değerlendirme prosedürüne göre değişebilir.

Ürüne uygulanabilir olduğu ölçüde teknik dosyada başlıca aşağıdaki bilgi, kayıt ve dokümanların bulunması gerekebilir:

Ürün ve tasarım dokümanları

• Ürünün genel tanımı ve teknik özellikleri
• Genel yerleşim, imalat ve detay çizimleri
• Tasarım hesaplamaları
• Kullanılan tasarım standartları ve teknik spesifikasyonlar
• Tasarıma ilişkin gerekli teknik değerlendirmeler

Malzeme ve izlenebilirlik dokümanları

• Kullanılan malzemelere ilişkin sertifikalar ve kayıtlar
• Malzeme uygunluğunu gösteren dokümanlar
• Malzeme ve kritik bileşenlerin izlenebilirlik kayıtları

Kaynak ve imalat dokümanları

• WPS ve WPQR dokümanları
• Kaynakçı ve kaynak operatörü yeterlilikleri
• İmalat ve muayene planları
• Üretim sırasında gerçekleştirilen ölçüm ve kontrol kayıtları

Muayene ve test dokümanları

• Uygulanabilir NDT prosedürleri
• NDT personelinin yeterlilik kayıtları
• Gerçekleştirilen muayene ve testlerin sonuçları
• Basınç testi prosedürü ve test kayıtları
• Son değerlendirmeye ilişkin kayıtlar

Uygunluk ve ürün dokümantasyonu

• Risk analizi ve ilgili güvenlik değerlendirmeleri
• Ürünün işaretleme ve etiket bilgileri
• Kullanım, montaj ve gerekli güvenlik talimatları
• Uygulanan standartların ve teknik spesifikasyonların listesi
• Uygunluk değerlendirme sürecine ilişkin gerekli kayıt ve belgeler

Teknik dosyanın amacı yalnızca belgelendirme aşamasında talep edilen belgeleri bir araya getirmek değildir. Dosya, ürünün hangi teknik esaslara göre tasarlandığını, hangi malzemelerle ve yöntemlerle üretildiğini, gerekli kontrollerin nasıl gerçekleştirildiğini ve PED gerekliliklerine uygunluğun nasıl gösterildiğini izlenebilir biçimde ortaya koymalıdır.

Bu nedenle teknik dosyanın ürün tamamlandıktan sonra oluşturulmaya başlanması yerine, tasarım aşamasından itibaren yapılandırılması ve üretim boyunca güncel tutulması daha doğru bir yaklaşımdır.

PED Kapsamında Tasarım ve Hesaplama

Tasarım aşamasında basınç, sıcaklık, malzeme özellikleri, korozyon payı, yükler, bağlantılar, yorulma etkileri ve ürünün çalışma şartları dikkate alınmalıdır. Üretici, tasarımın ilgili temel güvenlik gereklerini karşıladığını gösterebilmelidir. Tasarım doğrulaması için uygun hesaplama yöntemleri ve ilgili standartlar kullanılabilir. Örneğin belirli basınçlı kaplarda EN 13445, metalik endüstriyel borulamalarda ise EN 13480 serisi önemli teknik referanslar arasında yer alabilir.

PED Kapsamında Malzeme Gereklilikleri

Basınçlı ekipmanda kullanılan malzemeler, ekipmanın güvenliği üzerinde doğrudan etkiye sahiptir. Malzeme seçimi yalnızca mukavemet değerine göre yapılmamalıdır. Tokluk, süneklik, sıcaklık davranışı ve imalat prosesleriyle uyumluluk da değerlendirilmelidir. Üreticinin kullanılan malzemelerin izlenebilirliğini sağlayabilmesi ve gerekli malzeme belgelerini teknik dosyada sunabilmesi önemlidir.

Kaynaklı İmalatta Aranan Şartlar

Kaynak, basınçlı ekipman üretimindeki en kritik özel proseslerden biridir. Bir kaynak dikişindeki hata normal çalışma sırasında görünür olmayabilir; ancak ekipman basınç altına alındığında yapısal bütünlüğü ciddi şekilde etkileyebilir. Bu nedenle PED kapsamında kalıcı birleştirmelerin güvenli şekilde gerçekleştirilmesi için kaynak prosedürlerinin ve personelin uygun şekilde yeterlendirilmesi gerekir.

WPS – Welding Procedure Specification: Kaynak işleminin hangi parametrelerle gerçekleştirileceğini tanımlayan kaynak prosedür spesifikasyonudur.

WPQR – Welding Procedure Qualification Record: Kaynak prosedürünün uygunluğunun yeterlilik testiyle doğrulandığını gösteren kayıttır.

Kaynakçı / Operatör Yeterliliği: Kaynak işlemini gerçekleştiren personelin ilgili proses ve uygulama kapsamındaki yeterliliğinin doğrulanması gerekir.

Kaynak İzlenebilirliği: Hangi kaynak dikişinin hangi prosedür ve personel tarafından gerçekleştirildiğinin gerektiğinde izlenebilir olması önemlidir.

Tahribatsız Muayene – NDT Gereklilikleri

Basınçlı ekipmanların güvenliğinin değerlendirilmesinde, özellikle kaynaklı birleştirmelerde ve kritik bölgelerde oluşabilecek süreksizliklerin tespit edilmesi önemli bir kontrol aşamasıdır. Bu amaçla, ekipmanın özelliklerine, malzemesine, kaynak yapısına ve uygulanabilir teknik gerekliliklere bağlı olarak tahribatsız muayene (NDT) yöntemlerinden yararlanılabilir.

Uygulanabilecek başlıca NDT yöntemleri şunlardır:

• Görsel Muayene (VT): Kaynak yüzeyi ve erişilebilir bölgelerdeki görünür süreksizliklerin, geometrik uygunsuzlukların ve yüzey kusurlarının değerlendirilmesinde kullanılır.
• Sıvı Penetrant Muayenesi (PT): Uygun malzemelerde yüzeye açık süreksizliklerin tespit edilmesine yönelik bir yöntemdir.
• Manyetik Parçacık Muayenesi (MT): Ferromanyetik malzemelerde yüzey ve yüzeye yakın süreksizliklerin belirlenmesinde kullanılır.
• Ultrasonik Muayene (UT): Malzeme veya kaynak içerisindeki iç süreksizliklerin ultrasonik dalgalar yardımıyla değerlendirilmesine olanak sağlar.
• Radyografik Muayene (RT): Kaynak ve malzeme içerisindeki iç süreksizliklerin radyografik görüntüleme yoluyla değerlendirilmesinde kullanılır.

Hangi NDT yönteminin uygulanacağı ve muayenenin kapsamı her basınçlı ekipman için aynı değildir. Ürünün tasarımı, kullanılan malzeme, kaynak yöntemi, ekipmanın PED kategorisi, uygulanabilir tasarım standardı ve ilgili kabul kriterleri birlikte değerlendirilerek uygun muayene planı oluşturulmalıdır.

Ayrıca yalnızca doğru NDT yönteminin seçilmesi yeterli değildir. Muayenelerin uygulanabilir gerekliliklere uygun prosedürlerle gerçekleştirilmesi, sonuçların belirlenen kabul kriterlerine göre değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda NDT personelinin uygun yeterliliğe sahip olması gerekir.

Bu nedenle PED sürecinde NDT'nin amacı yalnızca bir test raporu oluşturmak değil; basınçlı ekipmanın imalat kalitesinin ve güvenliğini etkileyebilecek kritik bölgelerin uygun yöntemlerle kontrol edildiğini teknik olarak ortaya koymaktır.

Son Değerlendirme ve Basınç Testleri

Basınçlı ekipmanın imalatı tamamlandıktan sonra, ürünün ilgili teknik gereklilikleri karşılayıp karşılamadığının doğrulanması amacıyla son değerlendirme (final assessment) gerçekleştirilir. Bu aşama yalnızca ekipmanın fiziksel olarak kontrol edilmesinden ibaret değildir; imalat sonuçları, gerçekleştirilen muayene ve testler ile ilgili teknik kayıtlar birlikte değerlendirilir.

Son değerlendirmenin kapsamı ekipmanın özelliklerine ve uygulanabilir PED gerekliliklerine göre belirlenir. Bu süreçte ürünün son kontrollerinin yapılması, gerekli dokümantasyonun gözden geçirilmesi ve uygulanabilir durumlarda basınca dayanımının doğrulanması gerekir.

Basınç dayanım testi, son değerlendirmenin önemli aşamalarından biridir. Uygulanacak test yöntemi ve test basıncı; ekipmanın tasarım özellikleri, maksimum izin verilen basıncı (PS), malzemesi, çalışma koşulları ve uygulanabilir teknik gereklilikler dikkate alınarak belirlenmelidir. Bu nedenle tüm basınçlı ekipmanlar için tek bir test basıncı veya standart test senaryosu kullanılması doğru değildir.

Basınç testi planlanırken ve gerçekleştirilirken başlıca aşağıdaki hususlar dikkate alınmalıdır:

• Test öncesi hazırlık: Ekipmanın imalatının ve test öncesinde tamamlanması gereken kontrollerin uygun durumda olduğu doğrulanmalıdır.
• Ölçüm ekipmanları: Basınç ve diğer gerekli parametrelerin izlenmesinde kullanılan ölçüm cihazlarının uygunluğu ve gerekli kalibrasyon durumu kontrol edilmelidir.
• Test yöntemi ve prosedürü: Testin hangi yöntemle, hangi basınç seviyesinde ve hangi adımlar izlenerek gerçekleştirileceği önceden tanımlanmalıdır.
• Test ortamı ve güvenlik tedbirleri: Basınç testi kontrollü koşullarda gerçekleştirilmeli ve test sırasında ortaya çıkabilecek risklere karşı gerekli güvenlik önlemleri alınmalıdır.
• Kabul kriterleri: Test sonucunun hangi şartlarda uygun veya uygunsuz kabul edileceği uygulanabilir teknik gerekliliklere göre belirlenmelidir.
• Kayıt ve raporlama: Uygulanan test koşulları, kullanılan ölçüm ekipmanları ve elde edilen sonuçlar izlenebilir şekilde kayıt altına alınmalıdır.

Testin başarıyla tamamlanması tek başına PED uygunluğunun tamamlandığı anlamına gelmez. Son değerlendirme; ürünün fiziksel durumu, imalat kayıtları, gerekli muayene ve test sonuçları ile teknik dokümantasyonun birlikte ele alındığı bütüncül bir değerlendirme aşamasıdır.

Bu nedenle üreticinin basınç testini yalnızca üretimin sonunda gerçekleştirilecek bir “dayanım testi” olarak değil, PED uygunluk sürecinin planlanmış ve dokümante edilmiş bir parçası olarak ele alması gerekir.

Uyumlaştırılmış Standartlar ve PED

2014/68/EU, üreticinin temel güvenlik gereklerini karşılamasını zorunlu kılar. Referansları Avrupa Birliği Resmî Gazetesi'nde yayımlanmış uyumlaştırılmış standartların ilgili hükümlerine uygunluk, bu standartların kapsadığı temel güvenlik gerekleri açısından uygunluk varsayımı sağlayabilir.

Basınçlı ekipman alanında ürün türüne göre farklı standartlar gündeme gelebilir. Örneğin EN 13445 – Ateşle temas etmeyen basınçlı kaplar ve EN 13480 – Metalik endüstriyel borulama gibi standart serileri PED projelerinde önemli teknik referanslardır.

Standartların sürümleri ve harmonizasyon durumları zaman içerisinde değişebileceğinden proje başlangıcında güncel Avrupa Birliği Resmî Gazetesi referanslarının kontrol edilmesi gerekir.

Uyumlaştırılmış Standart Kullanmak Zorunlu mudur?

PED'in temel amacı belirli bir standardı zorunlu kılmaktan ziyade direktifteki temel güvenlik gereklerinin karşılanmasını sağlamaktır. Üretici farklı teknik çözümler kullanabilir; ancak seçilen çözümün PED'in temel güvenlik gereklerini nasıl karşıladığını teknik olarak gösterebilmelidir.

Uyumlaştırılmış standartların önemli avantajı, referansları OJEU'da yayımlanmış ilgili hükümler açısından uygunluk varsayımı sağlamalarıdır.

PED Sertifikası ile CE Belgesi Aynı Şey midir?

Bu iki ifade piyasada sıklıkla birbirinin yerine kullanılır; ancak teknik olarak aynı kavram değildir. CE işareti, üreticinin ürünün uygulanabilir Avrupa Birliği mevzuatına uygun olduğunu beyan ettiği uygunluk işaretidir.

PED uygunluk değerlendirmesi / PED sertifikasyonu ise basınçlı ekipmanın 2014/68/EU kapsamında değerlendirilmesi sürecidir. Ürünün kategorisi ve seçilen modüle göre bir Onaylanmış Kuruluş tarafından sertifika veya uygunluk değerlendirme dokümanı düzenlenmesi gerekebilir.

AB Uygunluk Beyanı Nedir?

Uygunluk değerlendirmesi tamamlandıktan sonra üretici, uygulanabilir mevzuat kapsamında EU Declaration of Conformity – AB Uygunluk Beyanı düzenler. Bu belge üreticinin ürünün ilgili mevzuat gerekliliklerine uygunluğuna ilişkin resmi beyanıdır.

Uygunluk Beyanında ürünün tanımı, üretici bilgileri, uygulanabilir mevzuat, kullanılan standartlar ve ilgili uygunluk değerlendirme bilgileri gibi unsurlar bulunur.

PED Belgelendirmesinde Sık Yapılan Hatalar

Yanlış PED kategorisi belirlemek: Yalnızca çalışma basıncına bakarak kategori belirlemek doğru değildir. Akışkan grubu, hacim, DN ve ekipman tipi de değerlendirilmelidir.

Yanlış modül seçmek: Üretim modeli ve kalite sistemi dikkate alınmadan modül seçilmesi gereksiz maliyet veya süreç zorluğu oluşturabilir.

Belgelendirmeye üretim bittikten sonra başlamak: Kaynak, malzeme ve NDT gibi kritik proseslerin geriye dönük olarak düzeltilmesi her zaman mümkün olmayabilir.

Eksik malzeme izlenebilirliği: Kullanılan malzemenin hangi ekipman veya parçaya ait olduğunun gösterilememesi önemli uygunsuzluklara neden olabilir.

WPS/WPQR ve kaynakçı yeterliliklerini geç hazırlamak: Kalıcı birleştirme proseslerinin uygunluğu üretimden önce planlanmalıdır.

Teknik dosyayı yalnızca çizimlerden ibaret görmek: PED teknik dosyası tasarım, imalat, malzeme, risk, test ve uygunluk kayıtlarını birlikte içeren kapsamlı bir yapıdır.

Güncel olmayan standartları kullanmak: Standartların güncel sürümü ve harmonizasyon durumu proje başlangıcında kontrol edilmelidir.

PED Belgelendirmesi Kimler İçin Gereklidir?

2014/68/EU PED gereklilikleri belirli bir sektöre değil, basınçlı ekipmanın teknik özelliklerine ve kullanım amacına göre uygulanır. Bu nedenle bir firmanın faaliyet gösterdiği sektör tek başına PED kapsamına girip girmediğini belirlemek için yeterli değildir. Ürünün basınç değeri, ekipman türü, hacmi veya nominal çapı, içerdiği akışkan ve diğer teknik özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.

Bununla birlikte, basınçlı ekipman tasarlayan, üreten veya Avrupa Birliği pazarına sunan aşağıdaki üretici grupları PED uygunluk değerlendirmesiyle sıklıkla karşılaşabilir:

• Basınçlı kap üreticileri: Hava tankları, proses kapları, separatörler ve benzeri basınçlı ekipmanları üreten firmalar.
• Proses ekipmanı üreticileri: Basınç altında çalışan proses ekipmanları ve sistemleri tasarlayan veya üreten kuruluşlar.
• Tank üreticileri: Teknik özellikleri nedeniyle PED kapsamına girebilecek basınçlı tankların üretimini gerçekleştiren firmalar.
• Borulama sistemi üreticileri: Basınçlı gaz, sıvı veya buharın taşınmasına yönelik endüstriyel borulama sistemleri üreten kuruluşlar.
• Skid ve proses ünitesi üreticileri: Birden fazla basınçlı ekipman, borulama ve aksesuarın bir araya getirildiği entegre sistemleri üreten firmalar.
• Enerji sektörü ekipman üreticileri: Enerji üretimi ve proseslerinde kullanılan basınçlı ekipman ve sistemleri üreten kuruluşlar.
• Kimya ve petrokimya ekipmanı üreticileri: Basınç altında çalışan proses kapları, borulama ve ilgili ekipmanları üreten firmalar.
• Makine üreticileri: Ürettikleri makine veya sistem içerisinde PED kapsamına girebilecek basınçlı ekipman veya topluluk bulunan üreticiler. Bu ürünler ayrıca Makine CE Belgesi süreciyle birlikte değerlendirilebilir.
• Isıtma ve soğutma ekipmanı üreticileri: Basınçlı devre, kap veya ilgili ekipman içeren sistemlerin üreticileri.
• Emniyet ve basınç aksesuarı üreticileri: PED kapsamında değerlendirilebilecek emniyet aksesuarları ve basınç aksesuarlarını üreten firmalar.

Buradaki kritik nokta, aynı sektörde faaliyet gösteren her üreticinin veya her ürünün otomatik olarak aynı PED gerekliliklerine tabi olmamasıdır. Bir ürünün 2014/68/EU kapsamında olup olmadığı ve hangi uygunluk değerlendirme prosedürünün uygulanacağı, ürünün teknik özellikleri üzerinden yapılacak kapsam ve sınıflandırma analizi sonucunda belirlenmelidir.

Bu nedenle üreticilerin belgelendirme sürecine başlamadan önce ürünün PED kapsamını, sınıflandırmasını ve uygulanabilir uygunluk değerlendirme yolunu doğru şekilde belirlemesi sürecin en önemli ilk adımlarından biridir.

SZUTEST PED Belgelendirme Sürecinde Nasıl Destek Olur?

PED belgelendirmesinde başarılı bir süreç, yalnızca nihai ürünün kontrol edilmesinden ibaret değildir. Doğru kategori, doğru uygunluk değerlendirme modülü ve doğru teknik hazırlık daha tasarım aşamasında belirlenmelidir.

SZUTEST, basınçlı ekipman üreticilerinin 2014/68/EU kapsamında ihtiyaç duyduğu uygunluk değerlendirme süreçlerinde teknik ve belgelendirme desteği sağlar.

PED Sertifikası İçin SZUTEST'e Başvurun!

Basınçlı ekipmanınızın 2014/68/EU PED kapsamına girip girmediğini belirlemek, ürününüzün PED kategorisini değerlendirmek veya uygunluk değerlendirme ve CE işaretleme sürecinizi planlamak için SZUTEST uzmanlarıyla iletişime geçebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular