Yapı Malzemelerinde CE Belgesi (305/2011/AB)
Yapı malzemelerinin Avrupa Birliği ve Türkiye pazarında güvenli ve mevzuata uygun şekilde piyasaya arz edilebilmesi için ilgili teknik düzenlemelere uygun olması gerekir. 305/2011/AB Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (Construction Products Regulation – CPR) kapsamında bulunan ve uyumlaştırılmış standarda tabi yapı malzemelerinde CE işaretlemesi, ürünün beyan edilen performans özelliklerinin ilgili standarda uygun şekilde değerlendirildiğini gösterir.
Yapı malzemelerinde CE işaretleme süreci ürün için uygulanabilir standardın belirlenmesi, ürün performansının değerlendirilmesi, gerekli testlerin gerçekleştirilmesi, fabrika üretim kontrolü süreçlerinin oluşturulması, Performans Beyanı’nın hazırlanması ve CE işaretinin ürüne iliştirilmesi gibi farklı aşamalardan oluşur.
SZUTEST, sahip olduğu Onaylanmış Kuruluş yetkileri ve laboratuvar altyapısıyla, yapı malzemesi üreticilerine ürünlerinin ilgili standartlar ve 305/2011/AB Yapı Malzemeleri Yönetmeliği kapsamında değerlendirilmesi ve belgelendirilmesi süreçlerinde hizmet sunmaktadır.
305/2011/AB Yapı Malzemeleri Yönetmeliği Nedir?
305/2011/AB Yapı Malzemeleri Yönetmeliği, Avrupa Birliği içerisinde yapı malzemelerinin piyasaya arz edilmesine ilişkin temel esasları belirleyen düzenlemedir.
Yönetmelik kapsamında yapı malzemesi; bir yapı işinde veya yapının bir bölümünde kalıcı olarak kullanılmak üzere üretilen ve performansı yapının temel gerekleri üzerindeki performansını etkileyen ürün veya ürün takımı olarak değerlendirilmektedir.
Yapı Malzemelerinde CE Belgesi Neden Gereklidir?
Yapı malzemelerinde CE işareti yalnızca ürün üzerine yerleştirilen bir işaret değildir. Ürünün ilgili uyumlaştırılmış standart kapsamında değerlendirildiğini ve üretici tarafından ürünün temel karakteristiklerine ilişkin performansın beyan edildiğini gösteren mevzuata dayalı bir sürecin sonucudur.
305/2011/AB kapsamındaki ve CE işaretlemesi zorunlu olan yapı malzemelerinin piyasaya arz edilmeden önce ilgili uygunluk değerlendirme süreçlerinin tamamlanması gerekir. Bu süreçlerin tamamlanması ve CE işaretinin ürüne iliştirilmesiyle üreticiler;
- Ürünlerinin ilgili Avrupa standartlarına göre performansını ortaya koyabilir.
- Avrupa Ekonomik Alanı ve Türkiye pazarına yönelik mevzuat gerekliliklerini karşılayabilir.
- Ürün performansını Performans Beyanı (DoP) üzerinden müşterilerine ve yetkili kuruluşlara sunabilir.
- Yapı malzemesinin kullanım amacı doğrultusunda ilgili temel karakteristiklerini açık ve izlenebilir şekilde gösterebilir.
Yönetmelik ile yapı malzemelerinin temel karakteristiklerinin ortak teknik kurallar doğrultusunda değerlendirilmesi ve üreticilerin ürün performanslarını standart bir yöntemle beyan etmesi amaçlanmaktadır.
305/2011/AB Kapsamında Yapı İşleri İçin Temel Gerekler
305/2011/AB Yapı Malzemeleri Yönetmeliği kapsamında yapı malzemelerinin performansı değerlendirilirken, ürünün kullanım amacı ve tabi olduğu uyumlaştırılmış standarda göre yapı işlerine ilişkin temel gerekler dikkate alınır. Bu gerekler, yapı malzemesinin yapının performansına hangi yönlerden katkı sağladığının belirlenmesinde temel referanslardan biridir.
Yapı malzemeleri için dikkate alınabilecek başlıca temel gerekler şunlardır:
- Mekanik dayanım ve stabilite:Yapıların kullanım süresi boyunca taşıması beklenen yükler altında güvenli ve kararlı şekilde performans göstermesine ilişkin gereklilikleri kapsar.
- Yangın durumunda emniyet:Yangının oluşması veya yayılması durumunda yapının ve yapı malzemelerinin yangın performansına ilişkin kriterleri içerir.
- Hijyen, sağlık ve çevre:Yapı malzemelerinin kullanım sırasında insan sağlığı, çevre ve yaşam koşulları üzerinde oluşturabileceği etkiler dikkate alınır.
- Kullanımda emniyet ve erişilebilirlik:Yapının normal kullanımı sırasında kullanıcılar açısından güvenli kullanım ve erişilebilirlik koşullarının sağlanmasına yönelik gereklilikleri kapsar.
- Gürültüye karşı koruma:Yapı içerisindeki veya dış ortamdan kaynaklanan gürültünün kullanıcılar üzerindeki etkisinin sınırlandırılmasına ilişkin performans kriterlerini içerir.
- Enerjiden tasarruf ve ısı muhafazası:Yapıların enerji tüketimini sınırlandırmaya ve uygun ısıl performans sağlamaya yönelik özellikleri kapsar.
- Doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı:Yapı malzemelerinin ve yapıların doğal kaynakların verimli ve sürdürülebilir kullanımına katkısının değerlendirilmesini içerir.
Her yapı malzemesi için bu gereklerin tamamı aynı şekilde uygulanmaz. Yapı malzemesinin kullanım amacı, ürün grubu ve ilgili uyumlaştırılmış standart, hangi temel karakteristiklerin değerlendirileceğini ve hangi performansların beyan edilmesi gerektiğini belirler.
Bu değerlendirmeler sonucunda ortaya çıkan ürün performansları, gerekli durumlarda test ve belgelendirme süreçleriyle doğrulanır ve üretici tarafından Performans Beyanı (DoP) içerisinde beyan edilir. Böylece yapı malzemeleri CE belgesi ve CE işaretleme süreci, yalnızca biçimsel bir işaretleme değil, ürünün ilgili performans özelliklerinin tanımlandığı teknik bir değerlendirme sürecine dayanır.
Yapı Malzemeleri CE Belgelendirme Süreci
CE belgelendirme süreci, ürünün türüne ve ilgili standardın belirlediği Performansın Değişmezliğinin Değerlendirilmesi ve Doğrulanması (PDDD) sistemine göre değişebilir. Genel süreç aşağıdaki aşamalardan oluşur:
- Uyumlaştırılmış Standardın Belirlenmesi:İlk aşamada ürünün hangi uyumlaştırılmış Avrupa standardının kapsamına girdiği belirlenir. Uyumlaştırılmış standart; ürünün kullanım amacını, değerlendirilecek temel karakteristikleri, uygulanacak test yöntemlerini, PDDD sistemini ve üretici ile Onaylanmış Kuruluş sorumluluklarını tanımlar.
- Ürünün Temel Karakteristiklerinin Belirlenmesi:Ürünün kullanım amacına bağlı olarak değerlendirilmesi gereken performans özellikleri tespit edilir. Bunlar ürün grubuna göre mekanik dayanım, yangına tepki veya yangına dayanım, ısı ve ses performansı, su geçirimsizlik, dayanıklılık ile kimyasal ve fiziksel özellikleri içerebilir.
- Tip Testlerinin Gerçekleştirilmesi:İlgili standardın gerektirdiği ürün testleri gerçekleştirilir. Testler sonucunda ürünün temel karakteristiklerine ilişkin performans değerleri belirlenir. PDDD sistemine bağlı olarak testler üretici, yetkili laboratuvar veya Onaylanmış Kuruluş tarafından gerçekleştirilebilir.
- Fabrika Üretim Kontrolünün Kurulması:Üretici, piyasaya arz ettiği ürünlerin sürekli olarak beyan edilen performansı sağlamasını güvence altına almak amacıyla bir Fabrika Üretim Kontrolü (FÜK) sistemi oluşturmalıdır. Sistem; hammadde kontrolleri, üretim süreçleri, ürün kontrolleri, test ve ölçüm faaliyetleri, personel sorumlulukları ile kayıt ve izlenebilirlik süreçlerini kapsayabilir.
- PDDD Sisteminin Uygulanması:Ürünün ilgili standardında belirtilen PDDD sistemi doğrultusunda üretici ve gerektiğinde Onaylanmış Kuruluş tarafından ilgili değerlendirme faaliyetleri gerçekleştirilir.
- Performans Beyanı (DoP) Hazırlanması:Gerekli değerlendirme süreçlerinin tamamlanmasının ardından üretici tarafından Performans Beyanı – Declaration of Performance (DoP) hazırlanır. Performans Beyanı, yapı malzemesinin temel karakteristiklerine ilişkin beyan edilen performansını tanımlayan temel dokümandır.
- CE İşaretinin İliştirilmesi:Performans Beyanı hazırlandıktan ve ilgili uygunluk değerlendirme gereklilikleri tamamlandıktan sonra üretici CE işaretini ürün, etiket veya ilgili doküman üzerine iliştirir.
- Teknik Dosyanın Oluşturulması ve Saklanması:Üretici, CE işaretleme sürecine ilişkin dokümanları içeren teknik dosyayı oluşturmalı ve ilgili mevzuatta belirtilen süre boyunca muhafaza etmelidir.
PDDD Sistemleri Nedir?
Performansın Değişmezliğinin Değerlendirilmesi ve Doğrulanması (PDDD), yapı malzemelerinde ürün performansının hangi yöntemle değerlendirileceğini ve süreçte üretici ile Onaylanmış Kuruluşun hangi görevleri üstleneceğini belirleyen sistemdir.
PDDD sistemleri ürünün taşıdığı risk, kullanım amacı ve ilgili uyumlaştırılmış standarda göre farklılaşır. Sisteme bağlı olarak aşağıdaki faaliyetler üretici veya Onaylanmış Kuruluş tarafından yürütülebilir:
- Ürün tipinin belirlenmesi
- Ürün testlerinin gerçekleştirilmesi
- Fabrika Üretim Kontrolünün denetlenmesi
- Üretim tesisinin ilk değerlendirilmesi
- Sürekli gözetim faaliyetleri
Performans Beyanı (DoP) Nedir?
Performans Beyanı, yapı malzemesinin ilgili uyumlaştırılmış standarda göre belirlenen temel karakteristiklerine ilişkin performans değerlerini gösteren üretici beyanıdır.
DoP içerisinde genel olarak aşağıdaki bilgiler yer alır:
- Ürün tipi
- Ürünün kullanım amacı
- Üretici bilgileri
- Uygulanan uyumlaştırılmış standart
- PDDD sistemi
- Varsa Onaylanmış Kuruluş bilgileri
- Ürünün temel karakteristikleri
- Beyan edilen performans değerleri
Performans Beyanı üreticinin sorumluluğunda hazırlanır. Performans Beyanı, ilgili tarafların talebi halinde sunulmak üzere en az 10 yıl süreyle saklanmalıdır.
SZUTEST’in Kapsamındaki Başlıca Ürün Grupları ve Standartlar
SZUTEST, Yapı Malzemeleri Yönetmeliği kapsamında farklı ürün gruplarında test, değerlendirme ve belgelendirme hizmetleri sunmaktadır.
EN 1090 – Çelik ve Alüminyum Yapı Bileşenleri
EN 1090 standardı, çelik ve alüminyum yapı bileşenlerinin uygunluk değerlendirme ve CE işaretleme süreçlerini kapsayan temel standart serilerinden biridir. EN 1090-1, çelik ve alüminyum yapı bileşenlerinin uygunluk değerlendirilmesine ilişkin gereklilikleri tanımlar. Üreticilerin süreç kapsamında Fabrika Üretim Kontrolü sistemini oluşturması ve ilgili teknik gereklilikleri yerine getirmesi gerekir.
EN 331 – Doğal Gaz Vanaları
EN 331 standardı, bina gaz tesisatlarında kullanılan elle kumandalı küresel ve dipten yataklı konik vanalara ilişkin gereklilikleri kapsar. EN 331, 305/2011/AB Yapı Malzemeleri Yönetmeliği kapsamında uyumlaştırılmış standartlar arasında yer almaktadır.
EN 54 Serisi – Yangın Algılama ve Alarm Sistemleri
EN 54 serisi, yapılarda kullanılan yangın algılama ve yangın alarm sistemlerine ilişkin ürünlerin performans ve teknik gerekliliklerini tanımlar. Seri içerisinde yangın algılama sistemlerinin farklı bileşenlerine yönelik çok sayıda standart bulunmaktadır.
EN 1504 Serisi – Yapı Kimyasalları
EN 1504 standart serisi, beton yapıların korunması ve onarımında kullanılan ürün ve sistemlere ilişkin gereklilikleri kapsar. Seri içerisinde beton yüzey koruma sistemleri, yapısal ve yapısal olmayan tamir ürünleri, yapısal yapıştırma ürünleri, beton enjeksiyon ürünleri, donatı ankrajlama ürünleri ve korozyon koruma ürünleri gibi farklı ürün grupları bulunmaktadır.
EN 12101 Serisi – Duman ve Isı Kontrol Sistemleri
EN 12101, yangınlar sırasında binalarda duman ve ısıyı kontrol eden sistemlerin tasarımı, kurulumu, test edilmesi ve bakımı için gereklilikleri belirleyen bir CE harmonize standartları serisidir.
Sistem Kapsamları; Doğal duman tahliyesi, mekanik duman tahliyesi, basınçlandırma sistemleri, duman bariyerleri, tüm duman kontrol sistemlerini içermektedir.
EN 16034- Yangına Dayanıklı Kapı ve Pencere Sistemleri için Ana Standard
EN 16034; yaya kapıları, endüstriyel, ticari ve garaj kapıları ile yangına dayanıklılık ve/veya duman kontrolü özelliklerine sahip açılabilir pencereler için performans özelliklerini belirten uyumlu Avrupa standardıdır.
Su Yalıtım Örtüleri- Membran ve Geotekstiller
Yalıtım malzemeleri, soğuk veya sıcağa (termal yalıtım), gürültüye (akustik yalıtım), yangına (yangın yalıtımı) veya suya (nem yalıtımı) karşı koruyucu özellikleri nedeniyle inşaatta kullanılır. Su yalıtım levhaları ise neme karşı etkili bir bariyer görevi görerek, nemin binanın farklı elemanlarından içeri girmesini veya sızmasını önler.
Diğer Yapı Malzemeleri
SZUTEST’in mevcut hizmet kapsamı yalnızca yukarıdaki ürünlerle sınırlı değildir. İlgili kapsamlar doğrultusunda yapısal metal ürünler, çelik ve alüminyum profiller, yapı kimyasalları, mastik ve sızdırmazlık ürünleri, doğal taş ve mermer ürünleri, banyo ve mutfak ürünleri, su yalıtım malzemeleri ve ısı yalıtım malzemeleri gibi farklı yapı malzemelerine yönelik test ve belgelendirme hizmetleri sağlanabilmektedir.
Yapı malzemeleri CE belgesi süreci hakkında detaylı bilgi almak, ürününüzün kapsamını değerlendirmek ve başvuru sürecini başlatmak için uzmanlarımızla iletişime geçebilir ya da iletişim formunu doldurabilirsiniz.
Yapı Malzemeleri CE Belgesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
305/2011/AB, yapı malzemelerinin Avrupa Birliği pazarına arz edilmesine ilişkin kuralları belirleyen Yapı Malzemeleri Yönetmeliği’dir (CPR).
Bir yapı işinde veya yapının bir bölümünde kalıcı olarak kullanılmak üzere üretilen ve performansı yapının temel gereklerine ilişkin performansını etkileyen yapı malzemeleri yönetmelik kapsamında değerlendirilebilir.
Her yapı malzemesi için otomatik olarak aynı CE işaretleme gereklilikleri uygulanmaz. Ürünün uyumlaştırılmış bir standarda veya ilgili teknik değerlendirme kapsamına girip girmediği değerlendirilmelidir.
CE işaretleme bir bütün olarak ürünün ilgili CPR şartlarına göre piyasaya arz sürecini ifade eder. Onaylanmış Kuruluşun düzenlediği sertifika ise PDDD sistemine bağlı olarak bu sürecin belirli bir bölümünü oluşturabilir.
Performans Beyanı üreticinin sorumluluğunda hazırlanır.
Performans Beyanı, müşteri veya yetkili organlar tarafından talep edildiğinde sunulabilmesi amacıyla en az 10 yıl saklanmalıdır.
Ürüne göre değişmekle birlikte teknik dosyada ürün bilgileri, ilgili standartlar, test raporları, Fabrika Üretim Kontrolü kayıtları, Performans Beyanı, belgelendirme dokümanları ve CE işaretleme bilgileri gibi kayıtlar bulunabilir.
PDDD, Performansın Değişmezliğinin Değerlendirilmesi ve Doğrulanması anlamına gelir. Ürünün performansının nasıl değerlendirileceğini ve üretici ile Onaylanmış Kuruluş arasındaki görev dağılımını belirler.
Hayır. Onaylanmış Kuruluşun sürece dahil olup olmayacağı, ürün için tanımlanan PDDD sistemine göre belirlenir.
Fabrika Üretim Kontrolü, üreticinin seri üretimde ürünün beyan edilen performansını sürekli olarak korumasını sağlayan dokümante edilmiş üretim kontrol sistemidir.
İlk aşamada ürünün kullanım amacı, teknik özellikleri ve ilgili uyumlaştırılmış standardı belirlenir. Ardından uygulanacak PDDD sistemi ve gerekli değerlendirme faaliyetleri tespit edilir.
Süre ve maliyet; ürün grubu, ilgili standart, PDDD sistemi, gerekli testler, üretim yeri ve mevcut teknik dokümantasyon gibi faktörlere göre değişiklik gösterir. Net değerlendirme için ürün ve kapsam bilgilerinin incelenmesi gerekir.
Ürünün hammaddesi, tasarımı, üretim yöntemi veya performansını etkileyebilecek başka bir unsur değiştiğinde değişikliğin mevcut test ve belgelendirme sonuçlarına etkisi değerlendirilmelidir. Gerekli görülmesi halinde ilave test, değerlendirme veya belgelendirme işlemi gerçekleştirilebilir.
CE işaretlemesinin zorunlu olduğu bir ürün gerekli değerlendirme süreçleri tamamlanmadan piyasaya arz edilirse, piyasa gözetimi ve denetimi kapsamında ürünün piyasaya arzının durdurulması, geri çağırılması veya ilgili mevzuat doğrultusunda farklı yaptırımlar söz konusu olabilir.
Belgenin doğrulanması için belge üzerinde yer alan kuruluş, belge numarası ve kapsam bilgilerinin belgelendirme kuruluşunun kayıtları üzerinden kontrol edilmesi gerekir.