Yüksek gerilim sistemi, elektrik enerjisinin güvenli, verimli ve kesintisiz şekilde iletilmesi, dağıtılması ve büyük güçteki tesislere aktarılması amacıyla kullanılan elektrik güç sistemidir. Türkiye’de yürürlükte bulunan teknik mevzuata göre alternatif akımda 1000 V’un, doğru akımda ise 1500 V’un üzerindeki gerilimler yüksek gerilim olarak değerlendirilmektedir.
Yüksek gerilim sistemleri; enerji üretim tesisleri, organize sanayi bölgeleri, fabrikalar, rafineriler, petrokimya tesisleri, maden işletmeleri, veri merkezleri, havaalanları, hastaneler, alışveriş merkezleri ve büyük ticari yapılarda yaygın olarak kullanılmaktadır.
Bu sistemlerin temel amacı, elektrik enerjisinin düşük kayıpla taşınmasını sağlamak, yüksek güçlü yükleri güvenli şekilde beslemek ve işletmenin enerji sürekliliğini sağlamaktır
Yüksek Gerilim Sistemi Periyodik Kontrolü / Transformatör (1-36 kV – Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama Tipleri
Yüksek gerilim tesisleri kullanım amacı ve işletme yapısına göre farklı sınıflara ayrılmaktadır.
Yüksek Gerilim Sistemi Periyodik Kontrolü / Transformatör (1-36 kV – Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama Periyodik Kontrol ve Ölçüm Metodu
Periyodik kontrol yalnızca gözle inceleme değildir. Kontrol sırasında sistemin hem mekanik hem de elektriksel güvenliği ayrıntılı olarak değerlendirilir.
Kontroller genel olarak aşağıdaki aşamalardan oluşmaktadır.
Enerji altında çalışan sistemlerde;
Yüksek gerilim sistemlerinde meydana gelebilecek küçük bir arıza;
Periyodik kontroller sayesinde arızalar büyümeden önce tespit edilerek gerekli önlemler alınmaktadır.
Yüksek gerilim sistemlerinin periyodik kontrolleri aşağıdaki mevzuatlar kapsamında değerlendirilmektedir.
İşverenler, elektrik tesislerinin güvenli işletilmesini sağlamak ve gerekli periyodik kontrolleri yaptırmakla yükümlüdür.
Yüksek gerilim sistemi bulunan işletmelerde 6331 sayılı kanun kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin sistematik olarak yönetilmesi için ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi belgelendirmesi, elektrik kaynaklı risklerin kurumsal bir çerçevede yönetilmesini destekler.
Yüksek Gerilim Sistemi Periyodik Kontrol Raporu / Transformatör (1-36 kV / Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama
Periyodik kontrol sonunda hazırlanan rapor, tesisin mevcut teknik durumunu ortaya koyan resmi bir dokümandır.
01.09.2025 tarihi itibarıyla T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü onayıyla "Elektrik Grubu İş Ekipmanları Zorunlu Periyodik Kontrol Rapor Formatı ve Kriterleri" resmen yürürlüğe girmiştir
Yeni standart format ile birlikte Transformatör (1-36 kV / Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama ismi ile raporlanmaktadır.
Raporda genel olarak;
Hazırlanan rapor, işletmenin yasal yükümlülüklerini yerine getirdiğini belgelemenin yanı sıra, bakım planlaması, yatırım kararları ve enerji güvenliğinin sürdürülebilir şekilde yönetilmesi açısından önemli bir teknik referans niteliği taşımaktadır.
Yüksek gerilim sistemleri; yüksek enerji seviyeleri nedeniyle ciddi elektriksel ve mekanik riskler barındıran kritik altyapılardır. Bu sistemlerde meydana gelebilecek küçük bir arıza dahi, işletme sürekliliğini olumsuz etkileyebilecek büyük ekipman hasarlarına, uzun süreli enerji kesintilerine ve ciddi iş kazalarına neden olabilir. Bu nedenle yüksek gerilim tesislerinin belirli aralıklarla uzman kişiler tarafından kontrol edilmesi, ölçülmesi ve raporlanması büyük önem taşımaktadır.
Periyodik kontroller sayesinde transformatörler, yüksek gerilim hücreleri, kesiciler, ayırıcılar, bara sistemleri, kablolar, koruma röleleri ve topraklama sistemlerinde oluşabilecek uygunsuzluklar erken aşamada tespit edilir. Böylece plansız duruşların, maliyetli arızaların ve üretim kayıplarının önüne geçilmesi sağlanır.
Yüksek gerilim sistemlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi;
Profesyonel olarak gerçekleştirilen yüksek gerilim sistemi periyodik kontrolleri, yalnızca yasal bir zorunluluğun yerine getirilmesi değil; aynı zamanda işletmenin güvenli, sürdürülebilir ve kesintisiz enerji altyapısının korunması açısından stratejik bir bakım ve risk yönetimi faaliyetidir.
Yüksek gerilim sistemlerinin güvenli bir şekilde işletilmesi, çalışanların elektrik kaynaklı tehlikelere karşı korunması ve tesislerin güvenliğinin sağlanması amacıyla periyodik kontrol, bakım ve ölçüm faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi yürürlükteki ulusal mevzuat kapsamında işverenlerin temel yükümlülükleri arasındadır.
Türkiye’de yüksek gerilim sistemlerinin işletilmesi ve periyodik olarak kontrol edilmesine ilişkin yükümlülükler başta 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile bu Kanun kapsamında yayımlanan ikincil mevzuattan kaynaklanmaktadır. İşverenler, iş ekipmanlarının güvenli kullanılmasını sağlamak, gerekli kontrolleri yaptırmak, tespit edilen uygunsuzlukları gidermek ve çalışanları elektrik risklerine karşı korumakla yükümlüdür.
Yüksek gerilim tesislerinin periyodik kontrol süreçlerinde başlıca aşağıdaki mevzuat hükümleri dikkate alınmaktadır:
Periyodik kontroller sırasında ayrıca ilgili Türk Standartları (TS EN), IEC standartları ve yürürlükteki teknik şartnameler esas alınarak tesisin güvenli işletme koşullarına uygunluğu değerlendirilmektedir.
Periyodik kontroller sırasında ulusal ve uluslararası standartlar dikkate alınmaktadır
Standart
Kapsam
TS EN 61936-1
1 kV AC üzeri güç tesisleri – Bölüm 1: Genel kurallar
TS EN 50522
1 kV AC üzeri güç tesislerinin topraklama düzenlemeleri
TS EN 60071
Yalıtım koordinasyonu
TS EN 62271 Serisi
Yüksek gerilim anahtarlama ve kontrol düzeni (şalt) ekipmanları
TS EN 60076 Serisi
Güç transformatörleri
TS EN 61557 Serisi
Alçak gerilim elektrik tesislerinde koruyucu tedbirlerin kontrolü, ölçümü ve izlenmesi için cihazlar
TS HD 60364 Serisi
Alçak gerilim elektrik tesisleri
IEC 61936-1
Power Installations Exceeding 1 kV AC – Part 1: Common Rules
IEC 60076
Power Transformers
IEC 62271
High-Voltage Switchgear and Controlgear
IEC 60364
Low-Voltage Electrical Installations
SZUTEST ile Yüksek Gerilim Sistemi / Transformatör (1-36 kV – Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama Periyodik Kontrol Hizmeti
Yüksek Gerilim Sistemi Periyodik Kontrol Hizmeti aksi belirtilmediği sürece yılda en az bir kez bağımsız ve uzman mühendisler tarafından kontrol edilmelidir. SZUTEST, olası iş kazalarını önlemek ve resmi denetimlerde hukuki geçerliliği olan belgeleri almak için TS EN ISO/IEC 17020 standardına göre yetkilendirilmiş A tipi muayene kuruluşu olarak katodik koruma periyodik kontrol hizmet vermektedir.
Yüksek gerilim sistemlerinin yanı sıra tesisin alçak gerilim tarafındaki iç tesisat, pano ve dağıtım sistemleri için elektrik tesisatı periyodik kontrolü hizmeti de aynı denetim planı çerçevesinde yürütülerek işletmenin tüm elektrik altyapısı bütüncül şekilde değerlendirilir.
Yüksek Gerilim Sistemi / Transformatör (1-36 kV – Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama Periyodik Kontrol Hizmeti İçin Başvurun!
Yüksek Gerilim Sistemi Periyodik kontrollerini SZUTEST akredite güvencesiyle yaptırmak için iletişim sayfamızdan uzmanlarımıza ulaşabilir ya da online başvuru formunu doldurabilirsiniz.
Yüksek Gerilim Sistemi / Transformatör (1-36 kV – Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama Periyodik Kontrolü İŞ EKİPMANLARININ KULLANIMINDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI YÖNETMELİĞİ’ne, aksi belirtilmediği sürece yılda en az bir kez, belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında elektrik tesisatı, topraklama tesisatı, transformatör ve benzeri elektrikle ilgili tesisatların periyodik kontrolleri yetkili kişilerce yapılmalıdır. Kontrol kapsamı, tesisin ekipman yapısına ve yürürlükteki teknik kriterlere göre belirlenir.
İlgili standartlarda farklı bir süre belirtilmemişse elektrikle ilgili tesisatların periyodik kontrolü yılda bir kez yapılır. Transformatör kontrollerinde ayrıca imalatçının belirlediği şartlar, işletme koşulları ve ilgili standartlar dikkate alınır.
Elektrik tesisatı ve transformatör gibi elektrikle ilgili tesisatların periyodik kontrolleri; yetkili elektrik mühendisleri, elektrik-elektronik mühendisleri, elektrik eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, elektrik teknikerleri veya yüksek teknikerleri tarafından yapılabilir. Meslek unvanı tek başına yeterli değildir; yetkilendirme şartlarının karşılanması ve EKİPNET kayıt numarasının bulunması gerekir. Zorunlu kontroller için işveren ile yetkili kişi arasında kontrol tarihinden en geç bir gün önce İSG-KATİP sözleşmesi onaylanmalıdır.
Kontrol kapsamı tesise göre değişmekle birlikte transformatörler, yüksek gerilim hücreleri, kesiciler, ayırıcılar, bara sistemleri, kablolar, koruma röleleri, kilitleme düzenleri, topraklama sistemi, etiketler ve güvenlik mesafeleri incelenebilir. Uygulanacak ölçüm ve testler tesisin özelliklerine göre belirlenir.
Kontrolün enerji altında mı yoksa enerjisiz mi yapılacağı; uygulanacak metot, üretici talimatları, tesisin işletme koşulları ve risk değerlendirmesine göre yetkili kişi tarafından belirlenir. Termal inceleme gibi bazı kontroller enerji altında; izolasyon, bağlantı veya fonksiyon kontrollerinin bazıları ise güvenli enerji kesintisi sonrasında yapılabilir.
Hayır. Bakım; temizlik, ayar, parça değişimi ve arıza giderme gibi işlemleri kapsar. Periyodik kontrol ise tesisin mevcut güvenlik ve uygunluk durumunun yetkili kişi tarafından muayene, ölçüm ve testlerle değerlendirilerek raporlanmasıdır.
Rapor; işyeri unvanı, SGK sicil numarası, adres, İSG-KATİP sözleşme numarası, kontrol başlangıç ve bitiş tarihi ile saati, rapor tarihi, bir sonraki kontrol tarihi, kullanılan kontrol metodu veya standart, ölçüm ve test sonuçları, uygunsuzluklar ve sonuç/kanaat ile yetkili kişinin adı, mesleği, EKİPNET kayıt numarası ve imzasını içermelidir. Kullanılan ölçüm cihazlarının kimlik ve geçerli kalibrasyon bilgileri de raporda yer almalıdır.
Tesisin güvenliğini etkileyen önemli bakım, onarım, yer değişikliği veya değişikliklerden sonra ilgili ekipman ve tesisat yeniden değerlendirilmelidir. Yapılacak kontrolün kapsamı gerçekleştirilen değişiklik, üretici talimatları, riskler ve yürürlükteki mevzuata göre belirlenir.