Yüksek Gerilim Sistemi Periyodik Kontrolü / Transformatör (1-36 kV – Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama Periyodik Kontrolleri ve Ölçümü

Yüksek Gerilim Sistemi Nedir?

Yüksek gerilim sistemi, elektrik enerjisinin güvenli, verimli ve kesintisiz şekilde iletilmesi, dağıtılması ve büyük güçteki tesislere aktarılması amacıyla kullanılan elektrik güç sistemidir. Türkiye’de yürürlükte bulunan teknik mevzuata göre alternatif akımda 1000 V’un, doğru akımda ise 1500 V’un üzerindeki gerilimler yüksek gerilim olarak değerlendirilmektedir.

Yüksek gerilim sistemleri; enerji üretim tesisleri, organize sanayi bölgeleri, fabrikalar, rafineriler, petrokimya tesisleri, maden işletmeleri, veri merkezleri, havaalanları, hastaneler, alışveriş merkezleri ve büyük ticari yapılarda yaygın olarak kullanılmaktadır.

Bu sistemlerin temel amacı, elektrik enerjisinin düşük kayıpla taşınmasını sağlamak, yüksek güçlü yükleri güvenli şekilde beslemek ve işletmenin enerji sürekliliğini sağlamaktır

Yüksek Gerilim Sistemi Periyodik Kontrolü / Transformatör (1-36 kV – Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama Tipleri

Yüksek gerilim tesisleri kullanım amacı ve işletme yapısına göre farklı sınıflara ayrılmaktadır.

• Trafo Merkezleri, şebekeden gelen yüksek gerilimi işletmede kullanılacak uygun gerilim seviyesine dönüştüren tesislerdir.
• Dağıtım Merkezleri, elektrik enerjisinin farklı besleme noktalarına güvenli şekilde dağıtılmasını sağlar.
• Ana Dağıtım Merkezleri, birden fazla üretim hattını veya binayı besleyen ana enerji merkezidir.
• Ring Beslemeli Sistemler, enerji sürekliliğinin kritik olduğu tesislerde kullanılan yedeklemeli dağıtım sistemidir.
• Radyal Besleme Sistemleri, enerji tek yönden beslenmektedir. Küçük ve orta ölçekli tesislerde yaygın olarak tercih edilir.
• Çift Bara Sistemleri, bakım ve işletme esnekliği sağlayan, enerji sürekliliğini artıran sistemlerdir.
• GIS (Gas Insulated Switchgear), izolasyon ortamı olarak SF₆ gazı kullanılan kompakt yüksek gerilim sistemleridir.
• AIS (Air Insulated Switchgear), izolasyon ortamı hava olan klasik açık tip yüksek gerilim tesisleridir.

Yüksek Gerilim Sistemi Periyodik Kontrolü / Transformatör (1-36 kV – Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama Periyodik Kontrol ve Ölçüm Metodu

Periyodik kontrol yalnızca gözle inceleme değildir. Kontrol sırasında sistemin hem mekanik hem de elektriksel güvenliği ayrıntılı olarak değerlendirilir.

Kontroller genel olarak aşağıdaki aşamalardan oluşmaktadır.

Doküman Kontrolü

• Tek hat şeması
• Koruma koordinasyonu
• İşletme kayıtları
• Önceki periyodik kontrol raporları
• Bakım kayıtları

Görsel Kontroller

• Hücrelerin fiziksel durumu
• Kilitleme sistemleri
• Bara bağlantıları
• İzolatörler
• Kablo girişleri
• Etiketleme
• Uyarı levhaları
• Güvenlik mesafeleri

Elektriksel Ölçümler

• Topraklama direnci ölçümü
• Süreklilik ölçümü
• İzolasyon direnci ölçümü
• Faz sırası kontrolü
• Gerilim kontrolü
• Koruma iletkeni kontrolleri

Fonksiyon Testleri

• Kesici açma-kapama testleri
• Ayırıcı kontrolü
• Topraklama ayırıcısı kontrolü
• Kilitleme sistemi kontrolü
• Koruma rölelerinin fonksiyon testleri
• Alarm sistemlerinin kontrolü

Termal Kamera İncelemesi

Enerji altında çalışan sistemlerde;

• Gevşek bağlantılar
• Aşırı yüklenmeler
• Direnç artışları
• Sıcak nokta oluşumları

Yüksek Gerilim Sistemi Periyodik Kontrolü / Transformatör (1-36 kV – Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama Neden Önemlidir?

Yüksek gerilim sistemlerinde meydana gelebilecek küçük bir arıza;

• Ark patlamasına,
• Elektrik çarpmasına,
• Büyük yangınlara,
• Üretim kayıplarına,
• Trafo hasarlarına,
• Enerji kesintilerine,
• İş kazalarına,
• Can kayıplarına neden olabilmektedir.

Periyodik kontroller sayesinde arızalar büyümeden önce tespit edilerek gerekli önlemler alınmaktadır.

Yasal Dayanak ve Zorunluluk

Yüksek gerilim sistemlerinin periyodik kontrolleri aşağıdaki mevzuatlar kapsamında değerlendirilmektedir.

• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
• Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği
• Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği
• Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği
• Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri İşletme Sorumluluğu Yönetmeliği

İşverenler, elektrik tesislerinin güvenli işletilmesini sağlamak ve gerekli periyodik kontrolleri yaptırmakla yükümlüdür.

Yüksek gerilim sistemi bulunan işletmelerde 6331 sayılı kanun kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin sistematik olarak yönetilmesi için ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi belgelendirmesi, elektrik kaynaklı risklerin kurumsal bir çerçevede yönetilmesini destekler.

Yüksek Gerilim Sistemi Periyodik Kontrol Raporu / Transformatör (1-36 kV / Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama

Periyodik kontrol sonunda hazırlanan rapor, tesisin mevcut teknik durumunu ortaya koyan resmi bir dokümandır.

01.09.2025 tarihi itibarıyla T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü onayıyla "Elektrik Grubu İş Ekipmanları Zorunlu Periyodik Kontrol Rapor Formatı ve Kriterleri" resmen yürürlüğe girmiştir

Yeni standart format ile birlikte Transformatör (1-36 kV / Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama ismi ile raporlanmaktadır.

Raporda genel olarak;

• Tesis bilgileri
• Kontrol tarihi
• Kontrolü gerçekleştiren uzman bilgileri
• Kullanılan ölçüm cihazları ve kalibrasyon bilgileri
• Yapılan testler
• Ölçüm sonuçları
• Uygunsuzlukların sınıflandırılması
• İlgili standart ve mevzuat referansları
• Risk değerlendirmesi
• Fotoğraflar
• Düzeltici ve önleyici faaliyet önerileri
• Sonuç ve kanaat yer almaktadır.

Hazırlanan rapor, işletmenin yasal yükümlülüklerini yerine getirdiğini belgelemenin yanı sıra, bakım planlaması, yatırım kararları ve enerji güvenliğinin sürdürülebilir şekilde yönetilmesi açısından önemli bir teknik referans niteliği taşımaktadır.

Yüksek Gerilim Sistemi Periyodik Kontrol Hizmeti Neden Önemlidir?

Yüksek gerilim sistemleri; yüksek enerji seviyeleri nedeniyle ciddi elektriksel ve mekanik riskler barındıran kritik altyapılardır. Bu sistemlerde meydana gelebilecek küçük bir arıza dahi, işletme sürekliliğini olumsuz etkileyebilecek büyük ekipman hasarlarına, uzun süreli enerji kesintilerine ve ciddi iş kazalarına neden olabilir. Bu nedenle yüksek gerilim tesislerinin belirli aralıklarla uzman kişiler tarafından kontrol edilmesi, ölçülmesi ve raporlanması büyük önem taşımaktadır.

Periyodik kontroller sayesinde transformatörler, yüksek gerilim hücreleri, kesiciler, ayırıcılar, bara sistemleri, kablolar, koruma röleleri ve topraklama sistemlerinde oluşabilecek uygunsuzluklar erken aşamada tespit edilir. Böylece plansız duruşların, maliyetli arızaların ve üretim kayıplarının önüne geçilmesi sağlanır.

Yüksek gerilim sistemlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi;

• İş sağlığı ve güvenliğinin artırılmasına,
• Elektrik çarpması ve ark patlaması risklerinin azaltılmasına,
• Yangın risklerinin en aza indirilmesine,
• Enerji sürekliliğinin sağlanmasına,
• Kritik ekipmanların kullanım ömrünün uzatılmasına,
• Bakım ve işletme maliyetlerinin düşürülmesine,
• Enerji verimliliğinin artırılmasına,
• Arızaların oluşmadan önce tespit edilmesine,
• İşletmenin yasal yükümlülüklerini yerine getirmesine,
• İlgili mevzuat ve standartlara uygunluğun belgelenmesine önemli katkılar sağlamaktadır.

Profesyonel olarak gerçekleştirilen yüksek gerilim sistemi periyodik kontrolleri, yalnızca yasal bir zorunluluğun yerine getirilmesi değil; aynı zamanda işletmenin güvenli, sürdürülebilir ve kesintisiz enerji altyapısının korunması açısından stratejik bir bakım ve risk yönetimi faaliyetidir.

Yasal Dayanak ve Zorunluluk

Yüksek gerilim sistemlerinin güvenli bir şekilde işletilmesi, çalışanların elektrik kaynaklı tehlikelere karşı korunması ve tesislerin güvenliğinin sağlanması amacıyla periyodik kontrol, bakım ve ölçüm faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi yürürlükteki ulusal mevzuat kapsamında işverenlerin temel yükümlülükleri arasındadır.

Türkiye’de yüksek gerilim sistemlerinin işletilmesi ve periyodik olarak kontrol edilmesine ilişkin yükümlülükler başta 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile bu Kanun kapsamında yayımlanan ikincil mevzuattan kaynaklanmaktadır. İşverenler, iş ekipmanlarının güvenli kullanılmasını sağlamak, gerekli kontrolleri yaptırmak, tespit edilen uygunsuzlukları gidermek ve çalışanları elektrik risklerine karşı korumakla yükümlüdür.

Yüksek gerilim tesislerinin periyodik kontrol süreçlerinde başlıca aşağıdaki mevzuat hükümleri dikkate alınmaktadır:

• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
• Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği
• Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği
• Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği
• Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri İşletme Sorumluluğu Yönetmeliği
• İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (işletmenin elektrik risklerinin değerlendirilmesi açısından)

Periyodik kontroller sırasında ayrıca ilgili Türk Standartları (TS EN), IEC standartları ve yürürlükteki teknik şartnameler esas alınarak tesisin güvenli işletme koşullarına uygunluğu değerlendirilmektedir.

Periyodik kontroller sırasında ulusal ve uluslararası standartlar dikkate alınmaktadır

Standart

Kapsam

TS EN 61936-1

1 kV AC üzeri güç tesisleri – Bölüm 1: Genel kurallar

TS EN 50522

1 kV AC üzeri güç tesislerinin topraklama düzenlemeleri

TS EN 60071

Yalıtım koordinasyonu

TS EN 62271 Serisi

Yüksek gerilim anahtarlama ve kontrol düzeni (şalt) ekipmanları

TS EN 60076 Serisi

Güç transformatörleri

TS EN 61557 Serisi

Alçak gerilim elektrik tesislerinde koruyucu tedbirlerin kontrolü, ölçümü ve izlenmesi için cihazlar

TS HD 60364 Serisi

Alçak gerilim elektrik tesisleri

IEC 61936-1

Power Installations Exceeding 1 kV AC – Part 1: Common Rules

IEC 60076

Power Transformers

IEC 62271

High-Voltage Switchgear and Controlgear

IEC 60364

Low-Voltage Electrical Installations

SZUTEST ile Yüksek Gerilim Sistemi / Transformatör (1-36 kV – Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama Periyodik Kontrol Hizmeti

Yüksek Gerilim Sistemi Periyodik Kontrol Hizmeti aksi belirtilmediği sürece yılda en az bir kez bağımsız ve uzman mühendisler tarafından kontrol edilmelidir. SZUTEST, olası iş kazalarını önlemek ve resmi denetimlerde hukuki geçerliliği olan belgeleri almak için TS EN ISO/IEC 17020 standardına göre yetkilendirilmiş A tipi muayene kuruluşu olarak katodik koruma periyodik kontrol hizmet vermektedir.

Yüksek gerilim sistemlerinin yanı sıra tesisin alçak gerilim tarafındaki iç tesisat, pano ve dağıtım sistemleri için elektrik tesisatı periyodik kontrolü hizmeti de aynı denetim planı çerçevesinde yürütülerek işletmenin tüm elektrik altyapısı bütüncül şekilde değerlendirilir.

Yüksek Gerilim Sistemi / Transformatör (1-36 kV – Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama Periyodik Kontrol Hizmeti İçin Başvurun!

Yüksek Gerilim Sistemi Periyodik kontrollerini SZUTEST akredite güvencesiyle yaptırmak için iletişim sayfamızdan uzmanlarımıza ulaşabilir ya da online başvuru formunu doldurabilirsiniz.

Yüksek Gerilim Sistemi / Transformatör (1-36 kV – Yüksek Gerilim) Gözle Kontrol ve Topraklama Periyodik Kontrolü İŞ EKİPMANLARININ KULLANIMINDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI YÖNETMELİĞİ’ne, aksi belirtilmediği sürece yılda en az bir kez, belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.

Sıkça Sorulan Sorular