Elektrikli ekipman üreticileri için risk azaltma metodolojisi, akıllı cihazlarda yeni riskler ve teknik dosyada dikkat edilmesi gerekenler
Alçak gerilimle çalışan elektrikli cihazlar tasarlıyor veya üretiyorsanız, CE işaretleme ve LVD (Alçak Gerilim Direktifi/Yönetmeliği) uygunluk süreçlerinde risk değerlendirmesi kritik bir adımdır. CENELEC Guide 32:2026, elektrikli ekipmanlarda tehlikelerin sistematik biçimde belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi ve uygun risk azaltma önlemlerinin seçilmesi için imalatçılara yol gösteren bir rehber niteliğindedir.
Bu yazıda CENELEC Guide 32:2026 kapsamını, imalatçıların uygulaması gereken 3 adımlı risk azaltma metodolojisini, akıllı cihazlarda siber güvenlik ve yazılım kaynaklı riskleri ve teknik dosya açısından öne çıkan noktaları ele alıyoruz.
CENELEC Guide 32, alçak gerilim (LV) ekipmanlarının yalnızca normal kullanım sırasında değil, tüm yaşam döngüsü boyunca emniyetli olmasını desteklemek amacıyla risk değerlendirmesine rehberlik eder. Bu yaklaşım, risk analizini tek bir test veya son kontrol faaliyeti olarak değil, ürünün tasarımından kullanım sonuna kadar devam eden sistematik bir süreç olarak ele alır.
• Alternatif Akım (AC): 50 V – 1000 V arası anma gerilimine sahip cihazlar.
• Doğru Akım (DC): 75 V – 1500 V arası anma gerilimine sahip cihazlar.
• Korunan unsurlar: İnsanlar, evcil hayvanlar ve mallar/mülkler.
Rehberin öne çıkardığı önemli noktalardan biri, risk analizinin yalnızca cihaz çalışırken ortaya çıkabilecek tehlikelerle sınırlandırılmamasıdır. Değerlendirme; taşıma, montaj, kurulum, devreye alma, kullanım, bakım, depolama ve bertaraf gibi yaşam döngüsü aşamalarını kapsamalıdır. Böylece ürünün farklı aşamalarda kimler tarafından ve hangi koşullarda kullanılacağı daha bütüncül biçimde değerlendirilir.
Risk değerlendirmesinin amacı yalnızca tehlikeleri listelemek değildir. Asıl hedef, belirlenen risklerin tolere edilebilir bir seviyeye indirilmesi için uygun önlemleri öncelik sırasına göre uygulamak ve kalan riskleri açık biçimde yönetmektir. Bu nedenle risk analizi; tasarım kararları, teknik koruma önlemleri ve kullanım bilgileri arasında doğrudan bir bağ kurmalıdır.
Teknik dosya açısından bakıldığında, risk analizinin güncel yaklaşımı yansıtması; değerlendirilen tehlikeleri, seçilen risk azaltma önlemlerini ve varsa kalan artık riskleri tutarlı biçimde ortaya koyması önem taşır.
CENELEC Guide 32:2026 uyarınca tespit edilen bir riskin azaltılmasında öncelik sırası önemlidir. Rehber, imalatçıların “3 Adım İlkesi”ni uygulamasını öngörür:
1. Tasarımsal Güvenlik (Inherent Design): Tehlikenin henüz tasarım aşamasında kaynağında ortadan kaldırılması veya mümkün olduğunca azaltılmasıdır. Bu, risk azaltma hiyerarşisinin en etkili adımıdır.
2. Teknik Koruma Önlemleri (Safeguarding): Tasarımla tamamen giderilemeyen riskler için muhafazalar, kilitler ve aşırı akım/gerilim koruma sistemleri gibi teknik önlemlerin ürüne entegre edilmesidir.
3. Kullanım Bilgileri ve Uyarılar (Information for Use): Önceki iki adımdan sonra kalan artık riskler için kullanım kılavuzunda açık uyarılara, ikaz sembollerine ve gerektiğinde Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) gereksinimlerine yer verilmesidir.
Önemli: Kullanıcı el kitabına uyarı eklemek, tasarımsal güvenlik veya teknik koruma önlemlerinin yerine geçmez. Uyarılar, risk azaltma hiyerarşisinin son adımıdır.
Günümüzde elektrikli ekipmanlar giderek daha fazla yazılım, haberleşme arayüzü ve ağ bağlantısı içeriyor. CENELEC Guide 32:2026 bu nedenle klasik elektriksel ve mekanik risklerin yanında, emniyeti etkileyebilecek siber güvenlik ve yazılım kaynaklı risklere de dikkat çekiyor.
• Siber Güvenlik (Safety-Related Security): USB, Wi-Fi veya LAN arayüzü bulunan cihazlarda siber müdahalelerin cihazın kontrolsüz çalışması ya da ısınması gibi bir güvenlik tehlikesine yol açmasının önlenmesi gerekir. Kaynak metin bu yaklaşımı IEC 62443 standardı doğrultusunda ele almaktadır.
• Yazılım Mantık Hataları: Yazılımdaki hataların emniyet fonksiyonlarını bozmaması sağlanmalıdır. Bu nedenle yazılımın güvenlikle ilişkili fonksiyonlar üzerindeki etkisi de risk değerlendirmesinin kapsamına alınmalıdır.
Risk değerlendirmesi ve LVD uygunluk süreçlerinde bazı kabuller, yanlış güven duygusu yaratabilir. Kaynak metinde öne çıkan üç yanlış ve bunların karşılıkları şöyledir:
| Sık Yapılan Yanlış | CENELEC Guide 32 Yaklaşımı |
|---|---|
| “Geçmişte hiç kaza olmadı, ürünümüz risksizdir.” | Kaza geçmişinin olmaması riskin düşük olduğu anlamına gelmez. Sistematik hazard identification (tehlike tanımlama) gereklidir. |
| “Bu rehber bir sertifikasyon standardıdır.” | CENELEC Guide 32 doğrudan belgelendirme veya sertifikasyon amacıyla kullanılmaz; risk değerlendirmesi yöntemini gösteren bir kılavuzdur. |
| “LVD belgesi için Onaylanmış Kuruluş müdahalesi şarttır.” | LVD kapsamında Onaylanmış Kuruluş (Notified Body) zorunluluğu yoktur; uygunluk, imalatçı beyanı ve teknik dosya ile kanıtlanır. |
CENELEC Guide 32:2026 yaklaşımını teknik dosyaya yansıtırken risk değerlendirmesinin yalnızca genel bir beyan olarak kalmaması gerekir. Kaynak metindeki çerçeve esas alındığında aşağıdaki başlıkların tutarlı biçimde ele alınması önemlidir:
• Ürünün AC/DC gerilim kapsamının ve kullanım sınırlarının netleştirilmesi.
• Risk analizinin taşıma, montaj, kurulum, devreye alma, kullanım, bakım, depolama ve bertaraf dahil tüm yaşam döngüsünü kapsaması.
• Belirlenen riskler için önce tasarımsal güvenlik, ardından teknik koruma önlemleri ve son olarak kullanım bilgileri/uyarılar sıralamasının uygulanması.
• Kalan artık risklerin kullanım kılavuzu, ikaz sembolleri ve gerekiyorsa KKD gereksinimleriyle açık biçimde yönetilmesi.
• USB, Wi-Fi veya LAN gibi arayüzlere sahip akıllı cihazlarda emniyeti etkileyebilecek siber müdahale ve yazılım mantık hatalarının değerlendirilmesi.
Pratik kontrol noktası: Risk analizi ile ürün tasarımı, koruma önlemleri ve kullanım kılavuzu birbiriyle çelişmemelidir. Risk azaltma kararlarının teknik dosyanın ilgili bölümlerinde izlenebilir olması, değerlendirmeyi daha tutarlı hale getirir.
CE belgelendirme ve LVD (2014/35/EU) direktifi kapsamındaki test ve uygunluk değerlendirme süreçlerinde; gelişmiş laboratuvar altyapımız ve uzman mühendis kadromuzla ürünlerin elektriksel güvenlik testlerini gerçekleştiriyor, teknik dosyadaki risk analizlerinin güncel standartlara uyumunu inceliyoruz.
CENELEC Guide 32:2026 yaklaşımına uygun risk değerlendirmesi, elektriksel güvenlik testleri ve LVD teknik dosya incelemesi için SZUTEST uzman ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.
Hayır. Kaynak metne göre CENELEC Guide 32 doğrudan belgelendirme veya sertifikasyon amacıyla kullanılan bir standart değil, risk değerlendirmesi yöntemini açıklayan bir rehberdir.
Rehber, AC için 50 V – 1000 V ve DC için 75 V – 1500 V arası anma gerilimine sahip alçak gerilim ekipmanlarını ele alır.
Kaynak metne göre LVD kapsamında Onaylanmış Kuruluş (Notified Body) zorunluluğu yoktur; uygunluk imalatçı beyanı ve teknik dosya ile kanıtlanır.
Hayır. Uyarılar üçüncü adımdır. Öncelik, tehlikeyi tasarımla azaltmak ve gerekiyorsa teknik koruma önlemleri uygulamaktır.
Hayır. Taşıma, montaj, kurulum, devreye alma, bakım, depolama ve bertaraf gibi yaşam döngüsü aşamaları da değerlendirmeye dahil edilmelidir.
Detaylı bilgi ve başvuru için uzmanlarımızla iletişime geçin!
Gaz yakan cihazlarda CE belgelendirme süreci, ürünün yalnızca teknik performansını değil; güvenlik, uygunluk değerlendirmesi, teknik…
SASO belgesi, Suudi Arabistan’a ihraç edilecek ürünlerin ilgili teknik düzenlemelere, standartlara ve güvenlik gerekliliklerine uygun…
Son yıllarda sürdürülebilirlik denildiğinde ilk akla gelen konu karbon emisyonları oldu. Özellikle Avrupa Birliği'nin Sınırda…
Sanayide Rekabetin Görünmez Kuralları: ISO 14001 ve EN 1090 Neden Sadece "Duvar Süsü" Değildir? Sanayi…
MYK Onaylı Mesleki Yeterlilik Belgesi ile Uzmanlığınızı Tescilleyin! Günümüz iş dünyasında sadece "işi biliyor olmak"…
Elektrikli araç şarj istasyonları (EV Charger), yüksek güç seviyelerinde çalışan ve doğrudan kullanıcıyla etkileşimde bulunan…