Kaldırma İletme Ekipmanları Periyodik Kontrol
Kaldırma İletme Ekipmanı Nedir?
Kaldırma ve iletme ekipmanları, forkliftler, transpaletler, vinçler, caraskallar, kule vinçler, mobil vinçler, liftler, platformlar, asılı erişim donanımları, yürüyen merdiven ve bantlar gibi yatay eksende, dikey eksende veya hem yatay hem de dikey eksende hareket ederek bir yükün yerini değiştirmeye yarayan ekipmanlardır. Bu ekipmanların testleri; İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği gereğince yılda en az 1 (bir) kere muayene edilmelidir.
İnşaat sahalarından fabrikalara, depolardan lojistik merkezlerine kadar birçok sektörde kritik görev üstlenen bu ekipmanların güvenli çalışması hem çalışan sağlığı hem de iş sürekliliği açısından büyük önem taşır.
Kaldırma Ekipmanları Periyodik Bakım: Neden Zorunlu?
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, kaldırma ve iletme ekipmanlarının yılda en az bir kez yetkili muayene kuruluşlarına kontrol ettirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu yükümlülük; çalışanların can güvenliği kadar işletmelerin hukuki güvencesi açısından da doğrudan belirleyicidir.
Kontrolü ertelenen ya da ihmal edilen her ekipman hem saha riski hem de yasal yaptırım anlamında ciddi bir tehdit oluşturur.
İş güvenliği: Kaldırma ekipmanlarındaki yapısal çatlaklar, aşınan taşıyıcı elemanlar veya devre dışı kalan güvenlik sistemleri, gözle görülmeden uzun süre varlığını sürdürebilir. Periyodik muayene bu riskleri kaza olmadan önce gün yüzüne çıkarır.
Yasal yükümlülük: Yetkili kuruluş tarafından onaylı muayene raporu bulunmayan işletmeler; iş müfettişi denetimlerinde idari para cezasıyla, iş kazası durumunda ise ağırlaştırılmış hukuki sorumlulukla karşı karşıya kalır. Kule vinçler, asılı erişim donanımları ve yürüyen merdivenler için akredite kuruluş zorunluluğu ayrıca yasal güvence gerektirir.
Ekipman ömrü ve maliyet: Küçük arızalar zamanında tespit edildiğinde büyük onarım masraflarına dönüşmez. Düzenli kontrol, ekipmanın verimli ve kesintisiz çalışmasını destekler; plansız duruş sürelerini ve ani yedek parça maliyetlerini azaltır.
Ekipman Grupları, Periyotlar ve Uygulanan Standartlar
Aşağıdaki tablo, kaldırma ve iletme ekipmanı kategorilerini, azami kontrol periyotlarını ve her grup için uygulanması gereken güncel standartları özetlemektedir.
Ekipman Grubu | Azami Periyot | Uygulanan Standartlar |
|---|---|---|
Yürüyen Merdiven ve Yürüyen Bantlar | 1 yıl | TS EN 115-1, TS EN 115-2 |
Yapı İskeleleri | 6 ay | TS EN 12810-1, TS EN 12810-2, TS EN 12811-1, TS 13662 |
Mobil Erişim ve Çalışma Kuleleri (Seyyar İskeleler) | 1 yıl | TS EN 1004-1 |
Sürekli Taşıma Donanımları (Konveyörler | 1 yıl | TS EN 618+A1, TS EN 619, TS EN 620 |
Kaldırma Aksesuar ve Taşıyıcılar | 1 yıl | TS EN 14502-1, TS EN 13414-2+A2, TS EN 1492 serisi, TS EN 818-6+A1, TS EN 13155+A1 |
Vinçler ve Kaldırma Teçhizatları | 1 yıl | TS EN 15011, TS EN 14985, TS EN 13000+A1, TS EN 12999+A1, TS EN 14439, TS EN 13001 serisi, TS ISO 9927-1 |
Kule Vinçler (Akredite zorunlu) | 1 yıl | TS EN 14439, TS EN 13001 serisi |
Araç Kaldırma Liftleri | 1 yıl | TS EN 1493 |
Not: Kule Vinçler, Yürüyen Merdiven ve Yürüyen Bantlar, LPG Tank ve Tesisatları, Asılı Erişim Donanımları, Hareket Engelliler İçin Güç Tahrikli Kaldırma Platformu, Buhar Kazanları, Kablolu Taşıma Tesisatları, Sütunlu çalışma platformları periyodik kontrolleri, 23 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik değişikliği kapsamında yalnızca akredite kuruluşlar tarafından yapılabilir.
Forkliftlerin Periyodik Kontrolleri En Az Kaç Ayda Bir Yapılmalıdır?
Forklift, transpalet, sipariş toplayıcı ve benzeri endüstriyel araçların periyodik kontrolleri yılda en az bir (1) kez yapılmalıdır; yani azami kontrol aralığı 12 aydır.
Kontroller TS EN ISO 3691 serisi ve FEM 4.004 standartları esas alınarak gerçekleştirilir. Yüksek kullanım yoğunluğu, ağır yük kapasitesi veya zorlu çalışma koşulları söz konusu olduğunda, işveren risk değerlendirmesi doğrultusunda daha sık kontrol periyodu belirleyebilir.
Eğimli Yük Taşıma Tertibatları Periyodik Kontrol
Eğimli yük taşıma tertibatları, inşaat sektöründe ve endüstriyel alanlarda yaygın olarak kullanılan, yüklerin eğimli raylar üzerinden taşınmasını sağlayan sistemlerdir. Bu ekipmanların periyodik kontrolleri TS EN 12158-2+A1 standardı kapsamında, yılda en az bir kez yetkili muayene kuruluşlarınca yapılmalıdır.
Kaldırma Ekipmanları Kontrol Formu ve Kontrol Süreci
SZUTEST A Tipi Muayene Kuruluşu olarak kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik muayenesini sistematik ve belgelenmiş bir süreçle yürütmekteyiz:
1. Görsel İnceleme Ekipmanın genel durumu, yapısal bütünlüğü, aşınma ve hasar belirtileri yerinde incelenir.
Halat, kanca, taşıyıcı kiriş ve kaynaklı bağlantılarda yüzey çatlaklarının doğrulanması gerektiğinde tahribatsız muayene yöntemleri (penetrant, manyetik parçacık, ultrasonik) ek kontrol olarak uygulanabilir.
2. Fonksiyonel Testler Ekipmanın tüm işlevlerinin doğru, güvenli ve amacına uygun biçimde çalışıp çalışmadığı test edilir.
3. Yük Testleri Ekipman, belirlenen yük kapasitesinde test edilerek güvenli çalışma sınırları doğrulanır.
4. Dokümantasyon Tüm bulgular, test sonuçları ve önerilen düzeltici faaliyetler detaylı biçimde kayıt altına alınır.
5. Raporlama Muayene sonuçları, işletme yetkililerine kapsamlı bir rapor olarak iletilir. Aynı işyerinde birden fazla ekipman türü için tek ziyarette kontrol gerçekleştirilebilir.
Kaldırma ve iletme ekipmanlarının bulunduğu tesislerde iş sağlığı ve güvenliği risklerinin sistematik olarak yönetilmesi için ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi belgelendirmesi, periyodik muayene süreçlerini tamamlayan bir kurumsal çerçeve sunar.
Vinç, forklift, platform ve benzeri kaldırma ekipmanlarını üreten veya AB pazarına arz eden firmalar için Makine CE Belgesi süreci, 2006/42/AT Makine Direktifi kapsamında ayrıca yürütülmesi gereken bir uygunluk değerlendirme faaliyetidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sıkça Sorulan Sorular
Forklift ve benzeri endüstriyel araçların periyodik kontrolü yılda en az bir (1) kez, yani en fazla 12 aylık aralıklarla yapılmalıdır. Bu zorunluluk, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamındadır.
Yapı iskeleleri için azami kontrol periyodu 6 aydır. Kontroller TS EN 12810-1, TS EN 12810-2, TS EN 12811-1 ve TS 13662 standartlarına göre yürütülür.
Bu ekipmanlar TS EN 12158-2+A1 standardına göre kontrol edilir.
Hayır. 18 Şubat 2022 tarihli yönetmelik değişikliği gereğince kule vinçlerin periyodik kontrolleri yalnızca akredite A Tipi Muayene Kuruluşları tarafından yapılabilir. SZUTEST bu kapsamda tam yetkili bir kuruluştur.
Kontrol formu ve muayene raporu, yetkili A Tipi Muayene Kuruluşu tarafından düzenlenir. SZUTEST, gerçekleştirdiği her muayenede akredite raporlama standartlarına uygun belge düzenler.
Evet. SZUTEST uzmanları, aynı tesiste birden fazla kaldırma ve iletme ekipmanı türünü tek ziyarette muayene edebilir; bu durum hem zaman hem de maliyet açısından avantaj sağlar.
Uygunsuzluk durumunda raporda gerekli düzeltici faaliyetler detaylı olarak belirtilir. İşletme, bu aksiyonları tamamlayıp takip kontrolü talep edebilir. Güvenliği tehdit eden kritik uygunsuzluklarda ekipmanın kullanıma devam edilmesi tavsiye edilmez.
İlgili mevzuat gereğince periyodik kontrol raporları en az 3 yıl süreyle muhafaza edilmeli; iş müfettişi denetimi ve olası iş kazası soruşturmalarında ibraz edilebilecek şekilde hazır bulundurulmalıdır.
Kaldırma İletme Ekipmanları Periyodik Kontrol İçin Başvurun!
Kaldırma ve iletme ekipmanlarınızın periyodik muayenelerini SZUTEST A Tipi Muayene güvencesiyle yaptırmak için info@szutest.com.tr adresinden uzmanlarımıza ulaşabilir ya da online başvuru formunu doldurabilirsiniz.