Otomotiv Tip Onay Belgesi ve Homologasyon Hizmetleri

Homologasyon Ne Demek? Tip Onay Belgesi Nedir?

Homologasyon; bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin ilgili ulusal veya uluslararası teknik düzenlemelere uygunluğunun yetkili bir kurum tarafından onaylanması sürecidir. Sözcük köken olarak Yunanca ‘homos’ (aynı) ve ‘logos’ (akıl, oran) kelimelerinden gelmektedir.

Homologasyon Ne Demek?

Otomotiv sektöründe Homologasyon; bir araç tipinin veya bileşeninin belirlenmiş teknik standartlara uygunluğunun resmi kurum tarafından onaylanması işlemidir. Türkçede ‘tip onayı’ veya ‘uygunluk onayı’ kavramlarıyla örtüşmektedir.

Otomotiv Tip Onay Belgesi Nedir?

Tip onay belgesi; onay kuruluşunun belli bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünite tipinin ilgili resmi standartlara uygun olarak imal edildiğini ve onaylandığını resmi olarak bildiren belgedir. Bu belge olmadan araçlar Türkiye veya AB pazarlarında yasal olarak piyasaya arz edilemez.

E İşareti ile e İşareti Arasındaki Fark

  • Büyük harfli “E işareti”: 1958 Cenevre Anlaşması (UNECE) kapsamında verilir; imzacı tüm ülkelerde geçerlidir. Daire içinde ülke kodu ve onay numarası içerir.
  • Küçük harfli “e işareti”: Avrupa Birliği Yönetmelikleri çerçevesinde verilir; yalnızca AB üyesi ülkelerde geçerli olmaktadır.

Araç Kategorileri ve Tip Onay Hizmetleri

Her araç kategorisi farklı bir yönetmelik kapsamında değerlendirilir. SZUTEST’in hizmet sunduğu başlıca kategoriler aşağıda listelenmiştir.

Otomobil — M1 Kategorisi

Mevzuat: EU 2018/858 — Tam Araç Tip Onayı

Yolcu taşıma amacıyla tasarımlanmış, sürücü koltuğuna ilave olarak en fazla sekiz oturma yeri olan motorlu araçlardır.

Verdiğimiz Hizmetler:

  • Tam Araç Tip Onayı (EU 2018/858)
  • Çok Aşamalı Araç Tip Onayı
  • Sistem ve Aksam Komponent Onayları
  • CoP (Üretim Uygunluğu) Denetimleri

Otobüs — M2 ve M3 Kategorisi

Mevzuat: EU 2018/858 — Otobüs Tip Onayı

M2: Sürücü koltuğuna ilave olarak 8’den fazla oturma yeri olan ve azami kütlesi 5 tonu aşmayan motorlu araçlar.
M3: Sürücü koltuğuna ilave olarak 8’den fazla oturma yeri olan ve azami kütlesi 5 tonu aşan motorlu araçlar.

  • Tam Araç ve Çok Aşamalı Tip Onayı
  • Sistem ve Aksam Komponent Onayları
  • CoP Üretim Uygunluk Denetimleri
  • Yanmazlık (ECE R118) Onayı

Kamyonet / Çekici — N1, N2, N3 Kategorisi

Mevzuat: EU 2018/858 — Ticari Araç Tip Onayı

N1: Azami kütlesi 3,5 tonu aşmayan yük araçları. N2: 3,5–12 ton arası. N3: 12 tonu aşan ağır kamyon ve çekiciler.

  • Tam Araç Tip Onayı (EU 2018/858)
  • Çok Aşamalı Araç Onayı (üstyapı)
  • Komponent Onayları
  • CoP Denetimleri

Römork ve Yarı Römork — O1, O2, O3, O4 Kategorisi

Mevzuat: EU 2018/858 — Römork Tip Onayı

O1: ≤0,75 ton | O2: 0,75–3,5 ton | O3: 3,5–10 ton | O4: >10 ton azami kütleli römorklar.

Traktör — T1, T2, T3, T4 Kategorisi

Mevzuat: EU 167/2013 — Tarım Araçları

Tarım ve ormancılık amaçlı tekerlekli traktörler; iz genişliği, kütlesi ve alt açıklığına göre dört alt kategoriye ayrılmaktadır. 01.01.2024 itibarıyla başlayan Piyasa Gözetimi denetimleriyle tip onayı zorunlu hale gelmiştir.

  • Tarım Araçları Tip Onayı (EU 167/2013)
  • Traktör Kabin Testi (ROPS/FOPS)
  • Sistem ve Aksam Onayları
  • Motor Emisyon Testleri

Tarım Römorkları ve Değiştirilebilir Çekilen Donanımlar — R / S Kategorisi

Mevzuat: EU 167/2013

R kategorisi: traktör tarafından çekilen yük römorklarıdır. S kategorisi: mibzer, gübre dağıtma makinası, pülverizatör gibi değiştirilebilir çekilen donanımları kapsar.

R1: ≤1.500 kg/dingil | R2: 1.501–3.500 kg | R3: 3.501–21.000 kg | R4: >21.000 kg
S1: ≤3.500 kg/dingil | S2: >3.500 kg. Hız indisi: a = ≤40 km/s, b = >40 km/s

Motosiklet ve Hafif Araçlar — L1e–L7e Kategorisi

Mevzuat: EU 168/2013 — L Kategorisi Araç Onayı

İki, üç ve dört tekerlekli hafif motorlu araçları kapsar. Euro 4 ve Euro 5 emisyon standartlarını içermektedir.

  • L1e–L7e Araç Tip Onayı (EU 168/2013)
  • Hafif Elektrikli Araç Onayı (EN 17128) — Scooter, hoverboard
  • Elektrikli Bisiklet Onayı (EN 15194 — EPAC)
  • Emisyon ve Gürültü Testleri

Araç Kategorileri Özet Tablosu

KategoriTanımAzami KütleMevzuat
M1Otomobil (≤8+1 kişi)SınırsızEU 2018/858
M2Minibüs/Midibüs (>8 kişi)>5 tonEU 2018/858
M3Otobüs (>8 kişi)>5 tonEU 2018/858
N1Hafif ticari araç≤3,5 tonEU 2018/858
N2Kamyon (orta sınıf)3,5–12 tonEU 2018/858
N3Ağır kamyon / çekici>12 tonEU 2018/858
O1-O4Römork ve yarı römorkSınıfa göreEU 2018/858
T1-T4Tekerlekli traktörSınıfa göreEU 167/2013
R/STarım römorku / çekilen donanımSınıfa göreEU 167/2013
L1-L7İki/üç/dört tekerlekli hafif araçSınıfa göreEU 167/2013

Komponent Onayları — Aksam ve Bileşen Tip Onayı Hizmetleri

SZUTEST; tam araç tip onayının yanı sıra araç bileşenlerine yönelik kapsamlı komponent onayı hizmetleri sunmaktadır.

BileşenRegülasyonKapsam
Elektromanyetik Uyumluluk (EMC)ECE R10Motorlu araçlar ve elektronik bileşenler için EMC gereklilikleri. E-Mark sertifikası.
Yolcu / Sürücü KoltuğuECE R14, R16, R17, R25, R80Binek, otobüs, kamyon ve traktörlerde kullanılan koltukların test ve tip onayı.
Emniyet KemeriECE R16Akredite laboratuvarlarda test ve tip onay hizmeti.
Güvenlik CamıECE R43Toklaştırılmış, lamine ve cam-plastik camlar. Mekanik darbe, optik ve yanma testleri.
Ayna / Dolaylı GörüşECE R46Class I–VI ayna ve endirekt kameralı görüş sistemleri testi ve Avrupa tip onayı.
Aydınlatma SistemiECE R48Araç aydınlatma sistemleri laboratuvar testi, ölçüsel kontrol ve tip onayı.
YanmazlıkECE R118M2/M3 araç iç malzemeleri yanma davranışı testleri. Tutuşabilme, yanma hızı, erime.
ADRECE R105Tehlikeli madde taşıma araçlarının güvenlik gerekliliklerine uygunluk ve E belgesi.
Fren BalatalarıECE R90Fren balata, disk ve kampana testleri ile E belgesi tip onayı.
Elektrikli Bisiklet (EPAC)EN 15194Güç destekli elektrikli bisikletler güvenlik, EMC testleri ve CE deklarasyonu.

Tüm bileşen testleri, TÜRKAK akreditasyonu kapsamındaki SZUTEST laboratuvar hizmetleri bünyesinde yürütülür. Elektronik bileşen içeren araç sistemlerinde ayrıca alçak gerilim (LVD) testleri gerekebilir.

Otomotiv Tip Onay Belgesi Nasıl Alınır? — Başvuru Süreci

SZUTEST ile tip onayı süreci 6 net aşamadan oluşmaktadır. Her aşamada uzman ekibimiz yanınızdadır.

  1. Kapsam Değerlendirmesi: Araç kategorisi, hedef pazar ve geçerli mevzuat belirlenir. Hangi yönetmelik(ler)in uygulanacağı netleştirilir.
  2. Teknik Dosya Hazırlığı: Onay otoritesine sunulacak teknik dokümantasyon ve teknik şartname dosyası hazırlanır.
  3. Test Planı Oluşturma: İlgili regülasyonlara göre yapılacak testler ve uygulama takvimi belirlenir.
  4. Akredite Lab. Testleri: Yurt içi ve yurt dışı akredite laboratuvarlarımızda ilgili testler gerçekleştirilir, raporlar düzenlenir.
  5. Tip Onay Başvurusu: Teknik dosya ve test raporlarıyla birlikte yetkili onay otoritesine başvuru yapılır.
  6. Tip Onay Belgesi & E İşareti: Onay alındıktan sonra tip onay belgesi ve E/e işareti düzenlenir; ürün yasal olarak pazara arz edilebilir.

Homologasyon ve Tip Onayı Hakkında Merak Edilenler

Homologasyon ne demek?

Homologasyon; bir araç, sistem veya bileşenin ulusal ya da uluslararası teknik düzenlemelere uygunluğunun yetkili onay kurumunca doğrulanması ve belgelenmesi sürecidir. Otomotiv sektöründe piyasaya arz ön koşuludur.

Tip onay belgesi olmadan araç piyasaya arz edilebilir mi?

Hayır. Türkiye ve AB pazarlarında motorlu araçlar, aksam ve bileşenler, yasal zorunluluk gereği ilgili tip onay belgesine sahip olmadan satışa veya tescile sunulamaz.

E işareti ile e işareti arasındaki fark nedir?

Büyük ‘E işareti’ 1958 Cenevre Anlaşması (UNECE) kapsamındadır ve imzacı tüm ülkelerde geçerlidir. Küçük ‘e işareti’ ise AB Yönetmelikleri çerçevesinde verilir; yalnızca AB üyesi ülkelerde geçerlidir.

Seri üretimde her araç için ayrı tip onayı alınmalı mı?

Hayır. Tip onayı aynı tipe ait tüm araçları kapsar. Ancak üretim sürecinde uygunluğun sürekliliğini doğrulamak için CoP (Üretim Uygunluğu) denetimleri düzenli olarak gerçekleştirilir.

Komponent onayı ile tam araç onayı ne zaman gerekir?

Yalnızca bir bileşen üretiyorsanız (örn. emniyet kemeri, cam, far) komponent onayı yeterlidir. Tam araç üreticileri ise tam araç tip onayı veya çok aşamalı onay sürecinden geçmek zorundadır.

Elektrikli scooter ve e-bisiklet için hangi tip onay gerekiyor?

Azami hızı 25 km/s ve gücü 250 W altındaki kişisel taşıtlar EN 17128 kapsamındadır. Güç destekli elektrikli bisikletler (EPAC) ise EN 15194 standardı kapsamında değerlendirilmektedir.

Zirai römork için tip onay belgesi zorunlu mu?

Evet. 01.01.2024 itibarıyla başlayan Piyasa Gözetimi denetimleri kapsamında tip onayı bulunmayan zirai römorkların satışı durdurulmakta ve ağır idari yaptırımlar uygulanmaktadır.

Tarım römorku R ve S kategorilerinin farkı nedir?

R kategorisi traktör tarafından çekilen yük römorklarını kapsar. S kategorisi ise değiştirilebilir çekilen donanımları (mibzer, pülverizatör vb.) kapsar. Kütle oranı 3,0’ı aşan bazı S kategorisi donanımlar teknik nedenlerle R kategorisine girebilmektedir.

L kategorisi araçlar için hangi yönetmelik geçerli?

İki, üç ve dört tekerlekli hafif motorlu araçlar için EU 168/2013 yönetmeliği esas alınmaktadır. Bu yönetmelik Euro 4 ve Euro 5 emisyon standartlarını da kapsamaktadır.

Tip Onay Sürecinizi Başlatın!

Aracınızın veya bileşeninizin Homologasyon ve tip onayı sürecini SZUTEST güvencesiyle yönetmek için uzmanlarımızla iletişime geçin veya online başvuru formunu doldurun!

EN 17128 standardı, (EN 17128 Hafif Elektrikli Araçlar Tip Onay Belgesi) gözetimsiz istasyondan kiralanması amaçlanan araçlar haricinde, azami tasarım hızı 25 km/s ve altında ve sürekli beyan gücü 250 W’ın altında olan, anma gerilimi 100V DC veya 240V AC’den az olan, kendi kendine yeten güç kaynaklarından tamamen veya kısmen elektrikle çalışan, kendinden dengeleme sistemi olan veya olmayan kişisel hafif elektrikli araçlar için geçerli olan ve bu araçlara dair güvenlik gereksinimlerini, test yöntemlerini, işaretlemeyi ve bilgileri, amaçlanan kullanım sırasında, yani amaçlandığı şekilde ve makul olarak öngörülebilen yanlış kullanım koşulları altında kullanıldığında hem üçüncü şahısların hem de kullanıcının yaralanma riskini azaltmak için alınacak tedbirleri sunan bir Avrupa (EN) standardıdır.

Günlük hayatımızda kullandığımız scooter, ginger, hoverboard gibi ürünler EN 17128 standardı kapsamında değerlendirilmektedir.

Bu standart; oyuncaklar, tıbbi amaçlı araçlar, yarışma amaçlı araçlar, elektrikli bisikletler ve yerleşik sürücüsü olmayan araçlara uygulanmamaktadır.

SZUTEST olarak; siz değerli müşterilerimiz için EN 17128 standardı ile birlikte; araçlarınızın Elektromanyetik Uyumluluk ve Elektromanyetik Bağışıklık Testleri ve 2006/42/EC Makine Emniyeti Direktifi ’ne göre güvenlik testlerini de yaparak CE deklarasyonunuz için yardımcı olmaktayız.

Detaylı bilgi ve başvuru için hemen uzmanlarımızla iletişime geçin!

EN 15194 standardı kamu yollarında kullanılması amaçlanan EPAC bisikletlerinin ve alt gruplarının tasarımı, montajı ve testi için güvenlik ile ilgili performans gerekliliklerini belirtmektedir ve bu tür bisikletlerin kullanımı ve bakımına ilişkin talimatlar için yönergeler sunmaktadır.

Bu standart; azami tasarım hızı 25 km/s ve altında ve sürekli beyan gücü 250 W’ın altında olan, anma gerilimi 48V DC’den az olan ve azami 230V AC ile çalışan bir entegre şarj sistemi olan, azami sele yüksekliği 635 mm veya daha fazla olan ve halka açık yollarda kullanım amacı ile tasarlanmış bisikletler için geçerli olan ve bu araçlara dair güvenlik gereksinimlerini, test yöntemlerini, işaretlemeyi ve bilgileri, amaçlanan kullanım sırasında yani amaçlandığı şekilde ve makul olarak öngörülebilen yanlış kullanım koşulları altında kullanıldığında hem üçüncü şahısların hem de kullanıcının yaralanma riskini azaltmak için alınacak tedbirleri sunan bir Avrupa (EN) standardıdır.

Günlük hayatımızda kullandığımız elektrikli bisikletler EN 15194 kapsamında değerlendirilmektedir.

SZUTEST olarak; EN 15194 – Güç Destekli Elektrikli Bisikletler Tip Onay Belgesi ve (EN 15194 standardı) araçlarınızın Elektromanyetik uyumluluk ve Elektromanyetik bağışıklık testleri ve 2006/42/EC Makine Emniyeti Direktifi’ne göre güvenlik testlerini de yaparak CE deklarasyonunuz için yardımcı olmaktayız.

EN 15194 – Güç Destekli Elektrikli Bisikletler Tip Onay Belgesi ile ilgili detaylı bilgi ve başvuru için hemen uzmanlarımızla iletişime geçin!

AB 168/2013 Yönetmeliği ve Kategori L Araçlar

Avrupa Birliği, motorlu araçların güvenliği ve çevreye olan etkilerini azaltmak amacıyla birçok düzenleme getirmiştir. Bu düzenlemelerden biri de AB 168/2013 Yönetmeliği‘dir. Bu yönetmelik, L kategorisi olarak bilinen iki, üç ve dört tekerlekli hafif motorlu araçlar için homologasyon / tip onayı ve piyasa gözetimi gerekliliklerini belirler.

L Kategori Araçlar Nedir?

AB 168/2013 Yönetmeliği kapsamında, Kategori L araçlar; mopetler, motosikletler, üç tekerlekli araçlar ve dört tekerlekli hafif araçlar gibi homologasyon / tip onay belge süreçleri açısından çeşitli alt kategorilere ayrılmaktadır. Bu alt kategoriler şunlardır:

  • L1e: Motor hacmi 50 cm³’ü geçmeyen hafif iki tekerlekli motorlu araçlar;

          L1e-A: Azami hızı 25 km/s, net motor gücü 1kW altı motorlu bisiklet.

          L1e-B: Azami hızı 45 km/s, net motor gücü 4kW altı iki tekerlekli mopet.

  • L2e: Motor hacmi 50 cm³’ü geçmeyen, Azami hızı 45 km/s, net motor gücü 4kW altı üç tekerlekli mopetler;

          L2e-P: yolcu taşıma amaçlı üç tekerlekli mopetler.

          L2e-U: iş amaçlı tasarlanmış üç tekerlekli mopetler.

  • L3e: İki tekerlekli motosikletler. Bu kategori, düşük, orta ve yüksek performanslı motosikletler olarak alt sınıflara ayrılır;

          L3e-A1: Motor hacmi 125 cm³’ü, net motor gücü 11kW geçmeyen düşük performanslı motosikletler

          L3e-A2: Net motor gücü 35kW geçmeyen orta performanslı motosikletler

          L3e-A3: Net motor gücü 35kW üzeri yüksek performanslı motosikletler

  • Özel kullanım açısından L3e kategori motosikletler;

          L3e-A1E, L3e-A2E veya L3e-A3E enduro motosikletler.

          L3e-A1T, L3e-A2T veya L3e-A3T trial motosikletler.

  • L4e: Yan arabalı iki tekerlekli motosikletler.
  • L5e: Üç tekerlekli motosikletler ticari ve yolcu taşıma amacıyla alt kategorilere ayrılır;

          L5e-A: Sürücü dahil azami 5 koltuklu, üç tekerlekli motosiklet.

          L5e-B: Sürücü dahil azami 2 koltuklu, ticari üç tekerlekli motosiklet.

 

  • L6e: Hafif dört tekerlekli motosikletler;

          L6e-A: karayolunda giden hafif dört tekerlekli motosikletler.

          L6e-B: hafif dört tekerlekli motorlu araç;

                    L6e-BP: öncelikli olarak yolcu taşımak için tasarlanmış hafif dört tekerlekli motorlu araç.

                    L6e-BU: özellikle yük taşımak için tasarlanmış ticari hafif dört tekerlekli motorlu araç.

  • L7e: Ağır dört tekerlekli motosikletler;

                    L7e-A: karayolunda giden ağır dört tekerlekli motosikletler;

                    L7e-A1: A1 yol dört tekerleklisi.

                    L7e-A2: A2 yol dört tekerleklisi.

          L7e-B: her arazide gidebilen ağır dört tekerlekli motosiklet;

                    L7e-B1: Her arazide gidebilen dört tekerlekli motosiklet.

                    L7e-B2: Her arazide gidebilen iki kişilik araç.

          L7e-C: ağır dört tekerlekli motorlu araçlar;

                    L7e-CP: Yolcu taşımaya yönelik ağır dört tekerlekli motorlu araçlar.

                    L7e-CU: Özellikle mal taşımak için tasarlanmış ticari araçlar.

 

Standart Test ve Kontrol Hizmetleri

Yönetmeliğin Amaçları

Bu yönetmeliğin ana hedefleri şunlardır:

  1. Güvenlik Standartlarının Artırılması: Kategori L araçlar, AB’deki güvenlik standartlarına uyum sağlamak zorundadır. Örneğin, 125 cm³’ten büyük motosikletlerde ABS (Anti-Blokaj Fren Sistemi) zorunludur. Ayrıca, araçların otomatik far açma sistemi gibi yeni güvenlik önlemleri de getirilmiştir.
  2. Çevresel Etkilerin Azaltılması: AB 168/2013, Euro 4 ve Euro 5 emisyon standartlarıyla çevreye zararlı emisyonları azaltmayı hedeflemektedir. Bu standartlar, özellikle buharlaşma emisyonları, ses seviyesi ve enerji verimliliği gibi testlerle sıkı kontrol altına alınmaktadır.
  3. Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi: AB üye ülkeleri, her bir araç tipinin piyasaya sürülmeden önce gerekli tüm teknik ve güvenlik gereksinimlerini karşıladığını doğrulamak için tip onayı otoriteleri atamaktadır. Bu süreçte, üreticiler her araç için uygunluk belgesi sunmalı ve araçların AB genelinde kaydedilmesini sağlamalıdır.

 

Üretici ve Tedarikçilerin Yükümlülükleri

Bu yönetmelik, yalnızca araç kullanıcılarını değil, üretici ve tedarik zincirinde yer alan tüm tarafları da etkilemektedir. Üreticiler, araçlarının güvenlik riskleri yaratması durumunda, gerektiğinde geri çağırma yapmalıdır. Ayrıca, standart teşhis sistemlerine ve onarım bilgilerine erişim sağlanarak, yetkili ve bağımsız operatörlerin araçları tamir edebilmesi kolaylaştırılmaktadır.

AB 168/2013 Yönetmeliği, motorlu araçlarda güvenlik ve çevre performansını yükselten kapsamlı bir düzenlemedir. Bu yönetmelik sayesinde, AB genelindeki tüm motorlu iki, üç ve dört tekerlekli araçlar için aynı yüksek standartlar uygulanmaktadır. Hem üreticilerin hem de araç sahiplerinin bu standartlara uyması, güvenli ve çevre dostu bir ulaşım sisteminin temelini oluşturmaktadır.

L kategorisi araç üreten için imalatçılarımıza EU /168/2013 yönetmeliğine göre test ve tip onayı ve yine bu araçlara ait sistem ya da aksamların test ve tip onayı hizmetini vermekteyiz. Detaylı bilgi ve başvuru için hemen uzmanlarımızla iletişime geçin!

İş makinalarında Rops, Fops, Gürültü, Koltuk emniyet kemeri testi ve rapor hizmeti vermekteyiz.

Komponent tip onay hizmetleri kapsamında, aşağıdaki başlıklarda test ve belgelendirme desteği sunuyoruz:

Aydınlatma Sistemleri (ECE R48)

Araç aydınlatma sistemleri için laboratuvar testi, ölçüsel kontrol ve tip onayı hizmeti.

Yanmazlık (ECE R118)

M2/M3 araç iç malzemeleri için tutuşabilirlik, yanma hızı, erime ve alev yayılımı testleri.

Motor / Emisyon (ECE R120)

Motor emisyon ölçümleri ve motor güç testleri için test ve tip onayı hizmeti.

ADR (ECE R105)

Tehlikeli madde taşımacılığı kapsamındaki araç ve ekipmanlar için test ve tip onayı.

Traktör Kabinleri (ROPS/FOPS)

Tarım araçları kabinleri için ilgili AB mevzuatı kapsamında test ve tip onayı.

Çeki Oku

2015/208 Ek XXXIV kapsamında test ve tip onayı hizmeti.

Gürültü (EU 2015/96)

Mevzuata uygun gürültü testleri ve tip onayı süreçleri.

Paçalık Testi (EU 109/2011)

Enerji emici ve hava/su ayırıcı paçalık sistemleri için test ve tip onayı.

Fren Balataları (ECE R90)

Fren balatası, disk ve kampanalar için test ve tip onayı.

Lastik ve Jant

ECE R124, R30, R54, R106, R108, R109 ve R117 kapsamındaki lastik ve jant testleri ile tip onayı.