| |
CE İşareti'nin Getirdiği Sorumluluklar
3.1 Üretici
3.1.1 Yeni Yaklaşım Direktifleri
Yeni Yaklaşım anlamında bir üretici Topluluk
pazarına kendi adına sürmek amacıyla bir ürünün
tasarım ve üretiminden sorumlu kişidir.
Üretici, Topluluk pazarına sürülmesi planlanan
ürünün tasarım ve üretimini, uygulanan ilgili
yeni yaklaşım direktiflerinin temel gereklerine
uygunluğunun değerlendirilmesini temin etmekle
yükümlüdür.
Üretici hazır ürünler, hazır parçalar veya
bileşenler kullanabilir veya işlerini bir
taşerona yaptırtabilir. Ancak, genel kontrol
sürekli üreticide olmalı ve üretici ürünle
ilgili sorumluluk almak için gerekli yeterliliğe
sahip olmalıdır.
Üretici, kendi adı altında Topluluk piyasasına
sürmek amacıyla, bir ürünün tasarım ve
üretiminden sorumlu olan gerçek veya tüzel
kişidir. Üreticinin sorumlulukları, kendi adına
ürünü Topluluk piyasasına sürmek amacıyla, ürünü
monte eden, paketleyen, işleyen veya hazır yapım
ürünleri etiketleyen gerçek veya tüzel kişilere
de uygulanır. Ayrıca, üreticinin sorumluluğu
ürünün kullanım amacını farklı temel gerekleri
uygulamaya ihtiyaç duyuracak şekilde değiştiren
veya yeni kabul edilebilecek bir ürün ortaya
çıkaran kişilere de uygulanabilir.
Üretici ürünü kendi başına tasarlayabilir ve
üretebilir. Alternatif olarak, kendi adına
Topluluk pazarına sürülmek üzere bir başkasına
tasarımı, üretimi, montajı, paketlemeyi,
işlemeyi ve etiketlemeyi yaptırabilir ve kendini
üretici olarak tanıtabilir. Bir taşeronun
görevlendirildiği yerde, üretici ürün üzerindeki
kontrolünü korumalı ve Yeni Yaklaşım
Direktifleri kapsamındaki sorumlulukların yerine
getirmesi için gerekli bilgileri
sağlayabilmelidir. Faaliyetlerinin bazılarını
veya tamamını taşerona veren üretici
sorumluluklarını ortadan kaldıramaz, örneğin;
yetkili temsilciye, dağıtıcıya, toptancıya,
perakendeciye, kullanıcıya veya taşerona
aktaramaz.
Üretici, ürünü kendisinin tasarlayıp üretmesine
veya ürünün kendi adı altında piyasaya
sürülmesinden dolayı üretici olarak kabul
edilmesine bakılmaksızın, ürünün ilgili
uygulanan direktiflere uygunluğunun
değerlendirilmesi için tek ve nihai sorumludur.
Üretici;
• Ürünün ilgili direktif veya
direktiflerde belirlenen temel gereklere uygun
olarak tasarlanması ve üretilmesi ve
• Ürünün uygunluk değerlendirmesinin ilgili
direktif veya direktiflerde belirlenen
prosedürlere uygun olarak gerçekleştirilmesinden
sorumludur.
Üretici ilgili Yeni Yaklaşım Direktiflerinin
bütün hükümleri ile uyumlu olan ürünlerin
sorumluluğunu taşımayı mümkün kılabilecek
tasarım ve üretim bilgisine sahip olmakla
yükümlüdür. Bu, imalatçının ürünü kendi başına
tasarladığı, ürettiği, paketlediği ve
etiketlediği durumlar ile bu işlemlerin
bazılarını veya tamamını bir taşerona yaptırdığı
durumlara eşit olarak uygulanır.
Uygunluk değerlendirmesine gelince, üreticinin
sorumluluğu uygulanan prosedüre bağlıdır. Genel
bir kural olarak, üretici üretim sürecinin
ürünün uygunluğunu sağlamasını, CE işaretinin
ürüne iliştirilmesini, teknik dosyanın
hazırlanmasını ve AT uygunluk beyanının
düzenlenmesini teminen gerekli bütün önlemleri
almalıdır. Direktife bağlı olarak, üreticinin
test ve belgelendirme için ürünün üçüncü bir
tarafa (genellikle bir onaylanmış kuruluşa)
göndermesi veya bir onaylanmış kuruluşun
belgelendirdiği kendi kalite sistemine sahip
olması gerekebilir. Ayrıca, bazı direktifler
tamamlayıcı hükümler getirmektedirler( ürüne
açıklama bilgilerinin eşlik etmesi gereği gibi).
Direktifler genellikle üreticinin ürünün
üzerinde tanıtılmasını gerektirmektedir örneğin;
ürünün üzerindeki bir işarette veya ürünün
beraberindeki bir belgede belirtilerek. Ancak,
bazen ürünün tasarımı ve üretiminden gerçekte
kimin sorumlu olduğunun belirlenmesi mümkün
olmaz. Aksi öngörülmedikçe, bu durum ürünü
Topluluk pazarına süren kişinin(örneğin; yeni
veya kullanılmış bir ürünü üçüncü bir ülkeden
ithal eden gerçek veya tüzel kişi) sorumluluğunu
azaltmaz. Buna göre, ürünü Topluluk pazarına
süren kişi ürünün ilgili direktiflere
uygunluğunu ve münasip uygunluk değerlendirme
prosedürlerini gerçekleştirmeyi temin etmek
zorundadır.
Bir ürün piyasaya sürülmeden önce hizmete
sunulabilir (üreticinin kendi kullanımı için
ürettiği ürünler). Böyle bir durumda ürünü
hizmete sunan kişi üreticinin sorumluluklarını
yüklenmiş kabul edilir. Buna göre, ürünü hizmete
sunan kişi ürünün direktif hükümleri ile uyumlu
olmasını ve münasip uygunluk değerlendirme
prosedürlerinin gerçekleştirilmesini temin etmek
zorundadır.
Yeni yaklaşım direktifleri Topluluk içindeki bir
üreticinin varlığını gerektirmez. Bu yüzden, bir
üreticinin direktiflerden kaynaklanan
sorumlulukları Topluluk dışında veya bir Üye
Devlette bulunup bulunmamasına bakılmaksızın
aynıdır.
3.1.2 Ürün sorumluluğu ve genel ürün
güvenliği direktifleri
Yeni Yaklaşım kapsamındaki üretici kavramı ürün
sorumluluğu ve genel ürün güvenliği direktifleri
bakımından farklılık gösterir.
Ürünün uygunsuzluğundan sorumlu tutulabilecek
olan tedarik veya dağıtım zincirindeki herhangi
bir kişiye karşı yasal veya idari önlemler
alınabilir. Bu, özellikle, imalatçının Topluluk
dışında olduğu durumlarda söz konusu olabilir.
Ürün sorumluluğu direktifine göre, üretici
kavramı Yeni Yaklaşım direktiflerine kıyasla
daha fazla ve farklı kişileri kapsar.
Genel Ürün Güvenliği Direktifine göre, bir
üretici, Topluluk içinde bulunduğunda, bir malın
imalatçısı ve ürüne kendi adlarını, ticari
markalarını veya öteki ayırt edici işaretlerini
iliştirerek kendini üretici olarak takdim eden
öteki kişiler veya da ürünü tamir edip yenileyen
kişilerdir. Üretici, üreticinin Topluluk içinde
yerleşik olmadığı durumlarda onun Topluluktaki
yetkili temsilcisidir veya da Toplulukta yetkili
temsilcinin de bulunmadığı durumlarda
ithalatçıdır. Tedarik zincirinde yer alan öteki
kişiler faaliyetleri piyasadaki ürünün emniyetle
ilgili özelliklerini etkilediği derecede üretici
olarak kabul edilirler.
Genel Ürün Güvenliği Direktifi üreticilere
sadece güvenli ürünleri piyasaya sürme
yükümlülüğü getirmektedir. Üreticiler, her biri
kendi faaliyetlerinin sınırları dahilinde,
tüketicilere bir ürünün yapısı gereği taşıdığı
riskleri, bu tür risklerin yeteri derecede uyarı
olmadan farkına varılamayacağı yerlerde,
değerlendirmelerini sağlayacak ve bu risklere
karşı alınacak önlemlerle ilgili bilgileri
sağlamakla yükümlüdürler. Aynı zamanda olası
risklerden haberdar olmak ve gerektiğinde ürünün
piyasadan toplatılması da dahil uygun bütün
önlemleri almak hususlarında ürünün özellikleri
ile orantılı tedbirleri uygulamaya koymakla
yükümlüdürler.
3.2 Yetkili Temsilci
Üretici kendi adına yetkili temsilci olarak
hareket etmesi için bir gerçek veya tüzel kişiyi
görevlendirebilir.
Yeni Yaklaşım Direktiflerine göre yetkili
temsilci Topluluk içinde yerleşik olmalıdır.
Yetkili temsilci açık bir şekilde üretici
tarafından tayin edilir ve Üye Devletin yetkili
kuruluşları tarafından üreticinin yerine, onun
söz konusu Yeni Yaklaşım Direktifleri
kapsamındaki yükümlülükleri ile ilgili olarak,
tayin edilebilirler.
Üretici, bir yetkili temsilcinin kendi adına
gerçekleştireceği faaliyetlerden genel olarak
sorumlu olmaya devam edecektir.
Üretici Topluluk içinde veya herhangi başka bir
yerde yerleşik olabilir. Her iki durumda da,
üretici, ilgili direktiflerin gerektirdiği belli
faaliyetleri kendi adına gerçekleştirmesi için
Topluluk içinde bir yetkili temsilci
görevlendirebilir. Ancak, Topluluk dışında
yerleşik olan bir üretici, bazı avantajlar
sunmasına rağmen, bir yetkili temsilciye sahip
olmak zorunda değildir.
Yeni Yaklaşım Direktiflerine göre, üreticinin
adına hareket edebilmek için yetkili temsilci
Topluluk içinde yerleşik olmalıdır. Üreticilerin
ticari temsilcileri (örneğin; yetkili
dağıtıcıları) Topluluk içinde yerleşik
olmalarına bakılmaksızın, Yeni Yaklaşım
Direktiflerindeki anlamda yetkili temsilcilerle
karıştırılmamalıdır.
Görevlerin üreticiden yetkili temsilciye
aktarımı, özellikle görevlerin muhtevası ve
temsilcinin yetki sınırlarının tanımlanması
amacıyla açık bir şekilde ve yazılı olarak
yapılmalıdır. Uygunluk değerlendirme
prosedürlerine ve söz konusu direktife bağlı
olarak yetkili temsilci örneğin; ürünün temel
gereklere uygunluğunu temin ve beyan etmekle, CE
işaretinin ve onaylanmış kuruluşun kimlik
numarasının ürüne iliştirilmesini, AT uygunluk
beyanının düzenlenmesini ve imzalanmasını temin
etmekle veya ulusal gözetim kuruluşlarının
kullanımına sunmak üzere beyanı ve teknik
dosyayı bulundurmakla görevlendirilebilir.
Direktiflere uygun olarak yetkili temsilciye
verilebilen görevler idari bir niteliğe sahip
olmaktadır. Bu yüzden, aksi belirtilmedikçe,
üretici ne ürünlerin uygunluğunu sağlayacak
nitelikteki bir üretim sürecini temin etmeye
yönelik faaliyet ve önlemleri ne de teknik
dosyanın hazırlanması görevini yetkili
temsilciye verebilir. Ayrıca, bir yetkili
temsilci ürünü ilgili direktif hükümlerine uygun
hale getirmek amacıyla kendi insiyatifiyle
değiştiremez.
Yetkili temsilci aynı zamanda bir taşeron olarak
da hareket edebilir. Buna göre, bir taşeron
olarak, örneğin; ürün üzerindeki tüm kontrol ve
uygulanan direktiflere uygunlukla ilgili
sorumluluğun üreticide kalması şartıyla, ürünün
tasarım ve üretim aşamasının bir parçası
olabilir.
Yetkili temsilci aynı zamanda Yeni Yaklaşım
Direktiflerindeki anlamıyla ithalatçı veya
ürünün piyasaya sürülmesinden sorumlu kişi
olarak da hareket edebilir. Buna göre
sorumlulukları da genişletilmiş olacaktır.
3.3 İthalatçı / piyasaya arzdan sorumlu kişi
Bir ithalatçı (= ürünün piyasaya arzından
sorumlu bir kişi) Yeni Yaklaşım
Direktiflerindeki anlamıyla bir ürünü üçüncü bir
ülkeden Topluluk pazarına getiren ve Topluluk
içinde yerleşik olan gerçek veya tüzel kişidir.
İthalatçı, üreticinin Topluluk içinde yerleşik
olmaması ve Topluluk içinde bir yetkili
temsilcisinin de bulunmaması halinde, ürünle
ilgili olan bilgileri piyasa gözetim
kuruluşlarına temin edebilecek halde olmalıdır.
Topluluğa bir ürünü ithal eden gerçek veya tüzel
kişi, bazı durumlarda,Yeni Yaklaşım
direktiflerine göre üreticiye düşen
sorumlulukları yerine getirmek zorunda olan kişi
olarak kabul edilebilir.
Bir ürünü üçüncü bir ülkeden Topluluk pazarına
getiren Topluluk içinde yerleşik olan bir
ithalatçı Yeni Yaklaşım Direktiflerine göre
sınırlı fakat belirli bir sorumluluğa sahiptir.
Bazı direktiflerde, ithalatçıya atfen piyasaya
arzdan sorumlu kişi ifadesi kullanılmaktadır.
Yeni Yaklaşım Direktiflerine göre ithalatçı(
piyasaya arzdan sorumlu kişi) AT uygunluk
beyanının bir örneğini piyasa gözetimi
kuruluşlarına sağlayabilmeli ve teknik dosyayı
faydalanmaya hazır durumda bulundurmalıdır. Bu
sorumluluk sadece üreticinin Topluluk içinde
yerleşik olmaması ve Toplulukta bir yetkili
temsilcisinin bulunmaması durumlarında
ithalatçıya(piyasaya arzdan sorumlu kişi)
düşmektedir. Bu yüzden, ithalatçı(piyasaya
arzdan sorumlu kişi) istendiğinde piyasa
gözetimi kuruluşlarına sunulmak üzere belgelerin
hazır bulundurulacağı hususu ile ilgili olarak
üreticiden yazılı resmi bir teminat talep
etmelidir.
İthalatçı için ne üreticinin bir
görevlendirmesine ne de yetkili temsilci gibi
bir tercihli ilişkiye ihtiyaç vardır. Ancak,
ithalatçı sorumluluklarını yerine getirmek için
üretici ile bir bağlantı kurulabilmesini temin
etmelidir.
İthalatçı üretici adına idari görevleri
gerçekleştirmek isteyebilir. Böyle bir durumda
ithalatçı, Toplulukta yerleşik olmak kaydıyla,
yetkili temsilci olarak üretici tarafından
açıkça görevlendirilmelidir.
Bazı durumlarda ithalatçı atfı yapılan kişi
üreticinin sorumluluklarını yerine getirebilecek
durumda olabilir. Bu yüzden, ithalatçı, ürünün
temel gereklere uygun olmasını ve uygunluk
değerlendirme prosedürlerinin uygulanmasını
temin edecektir.
3.4 Dağıtıcı
Dağıtımla ilgili hükümler genel olup Yeni
Yaklaşım direktiflerinin kapsamında değildir.
Dağıtıcı, tedarik zincirinde ürünün Topluluk
pazarına arzından sonraki ticari faaliyetleri
yapan gerçek veya tüzel kişidir olarak kabul
edilir.
Dağıtıcı açıkça uygunsuz olan ürünlerin Topluluk
piyasasına sürülmemesi için lazım gelen özeni
göstermek durumundadır. Aynı zamanda bu tarz
hareket ettiğini ulusal piyasa gözetimi
kuruluşlarına gösterebilmelidir.
Tedarik zincirindeki perakendeciler, toptancılar
ve dağıtıcıların yetkili temsilci gibi üretici
ile tercihli bir ilişki içinde olmalarına gerek
yoktur. Ürünün Topluluk piyasasına sürülmesinden
sonra kendi adlarına veya üretici adına ticari
faaliyetlerde bulunabilirler.
Dağıtıcı lazım gelen özenle hareket etmeli ve
uygulanan ilgili direktifler hakkında temel bir
bilgi sahibi olmalıdır. Örneğin; hangi ürünlerin
CE işareti taşımak zorunda olduğunu, ürüne hangi
bilgilerin(örneğin; AT Uygunluk Beyanı) eşlik
etmesi gerektiğini, kullanım kılavuzunun veya
ürünle birlikte bulunan öteki belgelerin lisanla
ilgili gereklerini, ürünün uygunsuzluğunun açık
göstergesinin ne olduğunu bilmelidir. Buna göre,
uygunsuz olduğunu bildiği veya sahip olduğu
bilgiler çerçevesinde bilmesi gerektiği
varsayılan ürünleri arz edemez. Ayrıca, bu
riskleri azaltacak veya önüne geçecek adımları
atmada işbirliği yapmalıdır.
Dağıtım koşulları(örneğin; taşıma veya depolama)
uygulanan direktiflerin hükümleri ile uyumun
devam ettirilmesine bir etkide bulunabilir.
Örneğin bu ölçüm aletleri ve tıbbi cihazlar
bakımından söz konusu olabilir. Bu yüzden,
dağıtım koşullarından sorumlu kişi ürünün
uygunluğunu korumak için gerekli olan önlemleri
alacaktır. Bu, Topluluktaki ilk kullanımı
esnasında ürünün temel gereklerle uyumlu
olmasını sağlamak içindir.
Bir Topuluk mevzuatının bulunmaması durumunda,
dağıtım koşulları AT Anlaşmasının 28 ve 30 uncu
maddelerine göre, bir dereceye kadar ulusal
düzeyde düzenlenebilir. Özel bir meslek grubunun
üyelerine münhasıran belli ürünlerin dağıtımı
hakkını veren ulusal mevzuat, belli kanallardan
satışı sınırlandırdığı ölçüde, ithal ürünlerinin
pazarlama olanaklarını etkileyebilecek bir
niteliktedir. Buna göre bu tür bir mevzuat
ithalatta miktar kısıtlamaları ile eş etkiye
sahip olacak bir önlem oluşturabilir. Ancak,
kamu sağlığını koruma gerekçesiyle bu amaca
yönelik oldukları ve amaca varmak için gerekli
olanın ötesine geçmedikleri takdirde bu tür
önlemler haklı görülebilir.
Yeni Yaklaşım Direktifleri dağıtıcının
üreticinin sorumluluklarını yükleneceğini
öngörmemektedir. Bu yüzden, örneğin; kendisi
aynı zamanda Topluluk içinde yetkili temsilci
olarak atanmış veya ithalatçı(piyasaya arzdan
sorumlu kişi) olmadıkça, AT Uygunluk Beyanının
veya teknik dosyanın bir nüshası dağıtıcıdan
talep edilemez. Bununla birlikte, dağıtıcı
ulusal gözetim kuruluşuna, imalatçı veya onun
Topluluktaki yetkili temsilcisinin yahut
kendisine ürünü sağlayan kişinin direktifçe
öngörülen tedbirleri aldığını temin ettiğini ve
bu konuda gerekli özeni gösterdiğini
sergilemekle yükümlüdür. Dağıtıcı, gözetim
kuruluşuna AT Uygunluk Beyanını ve teknik
dosyanın gerekli parçalarını elde etmede
yardımcı olmak üzere, üreticiyi, Topluluktaki
yetkili temsilcisini, ithalatçıyı veya ürünü
kendisine tedarik eden kişiyi teşhis
edebilmelidir.
Genel Ürün Güvenliği Direktifine göre dağıtıcı
tedarik zincirinde yer alan ve faaliyetleri
ürünün güvenliğe ilişkin özelliklerini
etkilemeyen kişidir. Direktif, dağıtıcının
ürünün açıkladığı genel emniyet gereklerine
uygunluğu sağlamaya yardım amacını göz önünde
bulundurarak, özellikle mesleki bilgileri
çerçevesinde uygunsuz olduğunu bildiği veya
bilmesi gerektiği ürünleri tedarik etmeyerek,
hareket etmesini gerektirmektedir. Dağıtıcılar,
faaliyetleri sınırları dahilinde, özellikle,
ürünün taşıdığı risklerle ilgili bilgileri
ileterek ve bu riskleri önlemek için alınacak
tedbirlerde işbirliğine girerek, piyasadaki
ürünlerin emniyet durumunun izlenmesine
katılmalıdırlar.
3.5 Montajcı ve Kurucu
Piyasaya sürülmüş bulunan bir ürünün kurucusu ve
montajcısı ürünün Topluluk sınırlarında ilk defa
kullanımı sırasında hala temel gereklerle uyumlu
durumda bulunmasını teminen gerekli önlemleri
almalıdır. Bu, söz konusu direktifin hizmete
sunulma faaliyetini kapsadığı ve bu tür
manipülasyonların ürünün uygunluğunu
etkileyebileceği ürünlere uygulanır.
Bazı ürünler sadece montajı yapılmak, tesis
edilmek veya diğer bazı işlemlerden geçirilmeden
sonra kullanılabilir. Bu örneğin; makinalar,
kişisel koruyucu donanımlar, ölçüm aletleri, gaz
yakan aletler ve haberleşme terminal cihazları
bakımından söz konusu olabilir.
Söz konusu direktifin hizmete sunmayı kapsadığı
ve montaj, kurma ve öteki manipülasyonların
ürünün uygunluğunun devamı üzerinde etkiler
yapabileceği yerlerde, bu tür manipülasyonlardan
sorumlu kişiler temel gereklerle bir uyumsuzluğa
yol açmamayı temin etmelidirler. Bu ürünün
Topluluk sınırlarındaki ilk kullanımı esnasında
ilgili direktiflerin hükümleri ile uyumlu
olmasını temin etmek içindir.
3.6 Kullanıcı(işveren)
Yeni Yaklaşım Direktifleri hizmete sunma ile
ilgili olanlardan başka kullanıcılar bakımından
yükümlülükler getirmemektedir.
İşyerinin emniyet ve sağlığı ile ilgili olan
Topluluk mevzuatının Yeni Yaklaşım
Direktiflerinin kapsamındaki işyerinde
kullanılan ürünlerin kullanımı ve bakımı
üzerinde bir etkisi vardır.
Yeni Yaklaşım Direktiflerinin kapsamına giren
pek çok ürün işyerlerinde kullanılmakta olan
ürünlerdir. AT Anlaşmasının 138 inci maddesine
dayanan direktiflere göre, işverenlerin
işyerindeki iş ekipmanlarının kullanımı
konusunda yükümlülükleri bulunmaktadır. Bir
işveren, bir işçi ile iş ilişkisi bulunan ve
yüklenme ve kuruluşla ilgili sorumlulukları
bulunan gerçek veya tüzel kişidir.
İşyerinde çalışanların kullandıkları iş
ekipmanları için asgari sağlık ve güvenlik
gerekleri ile ilgili direktife göre (89/655/EEC,
tadilat 95/63/EC) işveren kullanılacak iş
ekipmanını yapılacak işe uygun olmasını ve
işçilerin emniyet ve sağlığına zarar vermeden
kullanılabilmesini teminen gerekli önlemleri
almalıdır. İşveren, sadece uygulanan
direktiflerin hükümleri ile veya eğer öteki
direktiflerin hiçbiri uygulanamıyor veya kısmen
uygulanabiliyorsa, 89/655/EEC sayılı direktifin
ekinde belirtilen asgari gereklerle uyumlu olan
iş ekipmanlarını alabilir ve kullanabilir.
İşveren, iş ekipmanının öyle bir seviyede
korunmasını da teminen gerekli önlemleri
almalıdır. Ayrıca, işveren, iş ekipmanının
kullanımı konusunda işçilere eğitim ve bilgiler
sağlamakla yükümlüdür.
Kişisel koruyucu ekipmanların çalışanlar
tarafından işyerinde kullanım için asgari
emniyet ve sağlık gerekleri ile ilgili
direktif(89/656/EEC)’e göre, bu tür ekipmanlar
tasarım ve üretimde sağlık ve emniyetle ilgili
Topluluk hükümleri ile uyumlu olmak
zorundadır(bu kişisel koruyucu donanımlarla
ilgili yeni yaklaşım direktifidir). Ayrıca,
ekipman işyerinde var olabilecek riskler
bakımından uygun olmalı, ergonomik gerekler ve
işçinin sağlık durumu göz önünde bulundurulmalı,
doğru bir şekilde giyilmeli veya takılmalı ve
birden fazla ekipmanın eş zamanlı olarak
kullanılacağı yerde bunların birbirine
uyumluluğu sağlanmalıdır. İşverenin, kişisel
koruyucu donanımı seçmeden önce gerekleri
karşılayıp karşılamadığını değerlendirmesi
gerekmektedir.
Gösterge ekranı ile yapılan işlerdeki asgari
sağlık ve emniyet gerekleri direktifi(90/270/EEC)’ne
göre işverenler sağlık ve güvenlik koşullarını
özellikle görme gücü, fiziksel problemler ve
stresle ilgili olarak, değerlendirmek amacıyla
iş istasyonlarının analizini yapmakla
yükümlüdürler. Bu direktif, gösterge ekranları
ve öteki ekipmanlar için asgari gerekleri de
belirlemektedir.
İşyerlerinde işçilerin sağlık ve emniyeti ile
ilgili gelişmeleri teşvik için alınacak önlemler
ilişkin direktif(89/391/EEC)’e göre, işçiler,
mümkün olduğu kadar, kendilerinin ve işyerinde
faaliyetlerinden etkilenen diğer kişilerin
sağlık ve emniyetlerine dikkat etme konusunda
genel bir sorumluluğa sahiptir. Eğitime ve
işverenlerinin verdiği kullanım talimatlarına
uygun olarak, örneğin; makinaları, cihazları ve
öteki üretim araçlarını ve kişisel koruyucu
donanımları doğru bir şekilde kullanmak
zorundadırlar.
89/391/EEC, 89/655/EEC, 89/656/EEC ve 90/270/EEC
sayılı direktifler asgari gerekleri
belirlemektedir. Böylece Üye Devletlere AT
Anlaşmasının belirlediği sınırlar çerçevesinde
olmak kaydıyla, daha sıkı hükümler getirme veya
varsa bunları sürdürme imkanı verilmektedir.
Ayrıca, Yeni Yaklaşım direktiflerinin
hükümlerine uyulmalıdır ve bu yüzden ek ulusal
gerekler ne Yeni Yaklaşım direktifinin
kapsamındaki üründe bir değişikliğe ne de bu
ürünlerin piyasaya arz koşullarında bir etkiye
yol açmalıdır.
3.7 Ürün sorumluluğu
Kişilere ve mallara zarar veren, Topluluk içinde
üretilmiş veya ithal edilmiş herhangi bir ürün
ürün sorumluluğu direktifinin kapsamına girer.
Bu yüzden, bu direktif Yeni Yaklaşım
direktiflerinin kapsamına giren ürünlere de
uygulanır.
Ürün sorumluluğu direktifi Topluluktaki üretici
ve ithalatçılar için sıkı bir sorumluluk rejimi
getirmektedir.
Ürün sorumluluğu direktifi nihai ürünün
bileşenleri ve hammaddelerinin yanısıra bütün
taşınırları ve elektriği de kapsamına
almaktadır. Hizmetler şu anda kapsam dışında
bulunmaktadır. İkinci olarak, Direktif sadece
normal olarak bir kişinin bekleyeceği emniyet
gereklerini sağlamayan hatalı ürünlere
uygulanır. Bir ürünün amaçlandığı kullanım için
uygun olmaması yeterli değildir. Sadece eğer bir
ürün emniyetten yoksunsa Direktifler uygulanır.
Sonradan daha iyi bir ürünün yapılması eski
modelleri kusurlu duruma düşürmez.
Zararları tazmin sorumluluğu üreticiye
düşmektedir. Üretici, ya bitmiş bir ürünün veya
tamamlanmış ürünün bir bileşeninin imalatçısı,
herhangi bir hammaddenin üreticisi veya
kendisini üretici olarak takdim eden(örneğin;
bir ticari marka koyarak) kişidir. Ürünleri
üçüncü ülkelerden Topluluk pazarına getiren
ithalatçılar Ürün Sorumluluğu Direktifine göre
hep üretici olarak kabul edilirler. Eğer üretici
belirlenemezse ürünün her türlü tedarikçisi
zarar gören kişiyi, üreticinin veya ürünü
kendisine sağlayanın kimliği konusunda makul bir
süre zarfında bilgilendirmemesi durumunda,
sorumlu duruma düşecektir. Aynı zarardan dolayı
birden fazla kişinin sorumlu olması durumunda
hepsinin ortaklaşa ve bireysel sorumlulukları
söz konusu olacaktır.
Hatalı ürünün kişiler bakımından(ölüm,
yaralanma) ve özel mülkiyetleri(özel kullanım
için mallar) bakımından yol açtığı zararları
üretici tazmin etmelidir. Ancak, Direktif tek
bir vaka bakımından 500 ECU nün altındaki
herhangi bir zararı kapsamına almamaktadır.
Maddi olmayan zararlar (Acı çekme gibi) ulusal
mevzuat tarafından düzenlenebilir. Direktif
kusurlu ürünün kendi kendini imhası durumunu
kapsamamaktadır ve bu yüzden bununla ilgili
olarak Ürün Sorumluluğu Direktifinde bir tazmin
yükümlülüğü bulunmamaktadır. Bu durum için
ulusal hukuk hükümleri saklıdır.
Ürün Sorumluluğu Direktifi Üye Devletlere
minimum 70 milyon ECU olmak üzere, seri kazalar
için bir mali tavan belirleme izni vermektedir.
Ancak üyelerin çoğu bu imkanı kullanmamıştır.
Üretici ürünün yol açtığı zararlardan otomatik
olarak sorumlu değildir. Zarar gören kişi,
kusurlu ürünü satın alan veya kullanan kişi
olmasına bakılmaksızın, tazminat hakkı
iddiasında bulunmalıdır. Kurbana sadece, zarar
gördüğünü, ürünün kusurlu olduğunu ve zararın bu
üründen kaynaklandığını kanıtladığında ödeme
yapılır. Zarar gören kişi bu zarara katkıda
bulunursa üreticinin sorumluluğu azalabilir veya
hatta reddedilebilir. Ancak, Ürün Sorumluluğu
Direktifi üreticinin kusursuz sorumluluğunu
temel aldığından kurban üreticinin ihmalci
davrandığını kanıtlamak zorunda değildir.
Böylece üretici; uğranılan zarara üçüncü bir
tarafın bir hareketi veya ihmalkarlığı katkıda
bulunmuş, standartları uygulamış veya ürün test
edilmiş, ihmalci davranmadığını kanıtlamış olsa
bile sorumluluktan kurtulamayacaktır.
Eğer üretici şunları ispatlarsa tazminat
ödemekten kurtulacaktır:
• ürünü piyasaya kendisinin sürmediğini(
örneğin; ürünün çalınmış olması durumu)
• piyasaya sürüldüğünde ürünün kusurlu
olmadığını( böylece kusurun sonradan oluşmuş
olduğunu kanıtlar)
• ürünün satılmak amacıyla üretilmediğini
• kusurun kamu kuruluşları tarafından yayımlanan
zorunlu düzenlemelere uygunluktan
kaynaklandığını (bu durum ulusal ve Avrupa
standartları ile uluslararası standartları
dışlamaktadır)
• ürünün piyasaya sürüldüğü esnadaki bilimsel ve
teknik bilgi durumunun kusuru anlamaya yetecek
derecede bulunmadığını (gelişmeden kaynaklanan
riskler savunması) veya
• bir taşeron olarak bulunduğu durumlarda,
kusurun ya tamamlanmış ürünün tasarımından veya
tamamlanmış ürünün üreticisinin kendisine
verdiği hatalı talimatlardan kaynaklandığını
kanıtlamalıdır.
Üreticinin sorumluluğu, henüz bir karara
bağlanmamış, süregelen hukuki bir dava söz
konusu olmadıkça, ürün piyasaya sürüldükten on
yıl sonra sona erer. Ayrıca, zararın, kusurun ve
üreticinin mağdur tarafından tespitini müteakip
üç yıl içerisinde mağdurun resmi bir girişimde
bulunması gerekmektedir. Zarar gören kişi ile
ilgili olarak sorumluluğun kaldırılması
konusunda anlaşma yapılamaz.
Ürün Sorumluluğu Direktifi, üye devletlerin
sorumluluk konusundaki öteki mevzuatı
yürürlükten kaldırmasını gerektirmez. Bu
bağlamda, Direktifteki rejim, sorumlulukla
ilgili daha önceden mevcut olan ulusal kurallara
dahil edilir. Hangi esaslar üzerine dava
açılacağının tercihi mağdura aittir. |
|